Wsparcie dziecka zagrożonego agresją i przemocą rówieśniczą SP-WSA
Przedmiot koncentruje się na praktycznych aspektach rozpoznawania, diagnozowania i wspierania dzieci zagrożonych agresją oraz przemocą rówieśniczą. Omawiane są psychologiczne i społeczne uwarunkowania zachowań agresywnych oraz mechanizmy funkcjonowania przemocy w grupie rówieśniczej, ze szczególnym uwzględnieniem zjawiska bullyingu i cyberbullyingu. Studenci poznają metody identyfikacji czynników ryzyka i czynników ochronnych oraz zasady diagnozowania sytuacji dziecka doświadczającego lub przejawiającego zachowania agresywne.
W ramach zajęć analizowane są praktyczne metody interwencji i wsparcia dzieci uwikłanych w przemoc rówieśniczą, w tym techniki pracy z dzieckiem doświadczającym przemocy, dzieckiem agresywnym oraz grupą rówieśniczą. Przedmiot obejmuje również zagadnienia rozwiązywania konfliktów rówieśniczych, prowadzenia mediacji uczniowskich, stosowania metody wspólnej sprawy oraz projektowania działań profilaktycznych i korekcyjnych w środowisku szkolnym. Istotnym elementem kształcenia jest także rozwijanie umiejętności współpracy z rodzicami i nauczycielami w procesie wspierania dziecka.
Treści programowe:
- Podstawowe psychologiczne i społeczne mechanizmy agresji oraz przemocy rówieśniczej.
- Uwarunkowania rozwoju zachowań agresywnych u dzieci i młodzieży.
- Diagnoza dziecka zagrożonego agresją i przemocą rówieśniczą – czynniki ryzyka i czynniki ochronne.
- Rozpoznawanie mechanizmów przemocy rówieśniczej w grupie oraz ról uczestników przemocy.
- Bullying i cyberbullying – identyfikacja, specyfika i konsekwencje psychologiczne.
- Metody interwencji wobec dzieci doświadczających przemocy rówieśniczej.
- Metody pracy z dzieckiem przejawiającym zachowania agresywne.
- Rozwiązywanie konfliktów rówieśniczych – mediacje uczniowskie, metoda wspólnej sprawy, kontrakty i systemy motywacyjne.
- Projektowanie działań profilaktycznych i korekcyjnych w środowisku szkolnym.
- Współpraca z rodzicami i nauczycielami w procesie wsparcia dziecka zagrożonego przemocą rówieśniczą.
|
W cyklu 2021Ln:
1. Biologiczne aspekty studiów nad agresją (m.in. koncepcja instynktu agresji, genetyczne i neurofizjologiczne uwarunkowania agresji); |
W cyklu 2022Zn:
1. Biologiczne aspekty studiów nad agresją (m.in. koncepcja instynktu agresji, genetyczne i neurofizjologiczne uwarunkowania agresji); |
W cyklu 2023Zn:
1. Biologiczne aspekty studiów nad agresją (m.in. koncepcja instynktu agresji, genetyczne i neurofizjologiczne uwarunkowania agresji); |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2021Ln: | W cyklu 2024Zn: | W cyklu 2022Zn: | W cyklu 2023Zn: | W cyklu 2025Zn: |
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
(Nazwa przedmiotu)
WSPARCIE DZIECKA ZAGOŻONEGO AGRESJĄ I PRZEMOCĄ RÓWIEŚNICZĄ
Symbol efektu EFEKTY UCZENIA SIĘ
Wiedza
IDM_W3 Słuchacz zna teorie zachowania agresywnego (biologiczne, psychologiczne) oraz współczesne modele wyjaśniające źródła zachowań agresywnych u dzieci i młodzieży
IDM_W3 Słuchacz posiada wiedzę na temat różnic indywidualnych w agresji oraz czynnikach wyzwalających zachowania agresywne u dzieci i młodzieży
Słuchacz zna podstawowe formy i mechanizmy psychologiczne agresji generowanej procesami grupowymi (znęcanie się w szkole,
Absolwent zna i potrafi rozróżnić fazy rozwoju zachowania agresywnego od dzieciństwa do dorosłości (trajektoria rozwoju zachowań agresywnych)
Absolwent posiada wiedzę na temat socjalizacyjnych uwarunkowań formowania się gotowości do agresji (zwłaszcza rola rodziny, szkoły, grupy rówieśniczej, mediów);
Słuchacz wie czym jest przemoc, cyberprzemoc i znęcanie w środowisku szkolnym (bullying)
Słuchacz posiada wiedzę o kontroli i prewencji agresji rówieśniczej oraz przemocy w środowisku szkolnym
Umiejętności
Potrafi określić i dokonać analizy zachowania agresywnego u dzieci i młodzieży ze wskazaniem na specyfikę mechanizmu rejestrowanego zachowania się;
Potrafi zdiagnozować rodzaje przemocy szkolnej (złośliwe, niezłośliwe, jednorazowe, uporczywe)
Potrafi pracować i wspierać dziecko, w sytuacji doświadczenia przemocy rówieśniczej, w tym również cyberprzemocy
Potrafi używać kwestionariuszy do oceny poziomu przemocy oraz stosować metody socjometryczne do diagnozy klasy szkolnej
Kompetencje społeczne
Potrafi rozpoznać zachowanie dziecka doświadczającego przemocy szkolnej
Jest gotów nawiązać kontakt z dzieckiem w sytuacji kryzysowej oraz udzielić mu pomocy lub wskazać rodzicom gdzie dziecko może otrzymać pomoc
Ma motywację do angażowania się w aktywność na rzecz usuwania agresji w relacjach interpersonalnych
Potrafi rozpoznać zachowanie dziecka doświadczającego przemocy szkolnej
TREŚCI PROGRAMOWE
1. Biologiczne aspekty studiów nad agresją (m.in. koncepcja instynktu agresji, genetyczne i neurofizjologiczne uwarunkowania agresji);
2. Agresja z perspektywy nauk normatywno-społecznych i psychologii społecznej
3. Podstawowe, klasyczne psychologiczne teorie agresji interpersonalnej (psychoanaliza, teoria frustracja-agresji, teoria uczenia społecznego) oraz pojęcie i formy gotowości do agresji.;
4. Socjalizacyjne uwarunkowania formowania się gotowości do agresji:
socjalizacja w rodzinie a agresja, w szczególności znaczenie metod wychowawczych, stylów wychowawczych oraz przemocy w rodzinie
rola szkoły i rówieśników w formowaniu się agresji (zwłaszcza zjawisko znęcania się w szkole);
kontakty z mediami (TV, gry, Internet) a rozwój agresji;
5. Struktura i funkcjonowanie grupy społeczne jako źródła agresji: fenomeny „kozła ofiarnego” i „czarnej owcy”;
formowanie się i funkcjonowanie młodzieżowego gangu przestępczego;
przestępczość agresywna wśród dorosłych i niepełnoletnich (trendy rozwojowe)
6. Zjawisko przemocy i cyberprzemocy w środowisku szkolnym (bullying i cyberbullying)
7. Ogólna charakterystyka działań profilaktycznych i korekcyjnych na rzecz ograniczania agresji
Kryteria oceniania
Ocena osiągniętych efektów uczenia się opiera się na aktywnym uczestnictwie studenta w zajęciach oraz poziomie zaangażowania w analizę problemów związanych z agresją i przemocą rówieśniczą. Ocenie podlega umiejętność rozpoznawania mechanizmów agresji, analizy sytuacji problemowych oraz identyfikacji czynników ryzyka i ochronnych w funkcjonowaniu dziecka i grupy rówieśniczej. Istotnym elementem oceny jest także realizacja zadań problemowych obejmujących projektowanie działań profilaktycznych, interwencyjnych i wspierających wobec dzieci zagrożonych agresją lub przemocą rówieśniczą. Uwzględniana jest poprawność merytoryczna proponowanych rozwiązań, samodzielność myślenia oraz umiejętność integrowania wiedzy teoretycznej z praktyką zawodową.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy.
Literatura
Dąbrowska-Bąk, M., & Pawelec, J. (2014). Przemoc rówieśnicza w szkole. Wskazówki dla nauczycieli i specjalistów. Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Frączek, A. (Red.). (2002). Agresja interpersonalna. Scholar.
Krahe, B. (2006). Agresja. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Pyżalski, J. (2012). Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży. Oficyna Wydawnicza Impuls.
Rigby, K. (2010). Przemoc w szkole. Jak ją ograniczać. Poradnik dla rodziców i pedagogów (M. Kacmajor, Tłum.). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Aronson, E., Wilson, T. D., & Akert, R. M. (2020). Psychologia społeczna. Serce i umysł. Zysk i S-ka - wybrane rozdziały.
Gordon, T. (2015). Wychowanie bez porażek w szkole. Instytut Wydawniczy PAX.
Ostaszewski, K. (2018). Profilaktyka zachowań ryzykownych młodzieży. Scholar.
Anderson, C. A., & Bushman, B. J. (2002). Human aggression. Annual Review of Psychology, 53, 27–51.
Frączek, A. (2003). O naturze i formowaniu się agresji interpersonalnej. Psychologia Wychowawcza, 46(1), 13–28.
Olweus, D. (1994). Bullying at school: Basic facts and effects of a school based intervention program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 35(7), 1171–1190.
Pyżalski, J. (2011). Cyberbullying – charakterystyka zjawiska i profilaktyka. Dziecko Krzywdzone. Teoria, Badania, Praktyka, 10(1), 95–112.
Salmivalli, C. (2010). Bullying and the peer group: A review. Aggression and Violent Behavior, 15(2), 112–120.
|
W cyklu 2021Ln:
1. Krahe B.( 2005) Agresja. GWP; |
W cyklu 2022Zn:
1. Krahe B.( 2005) Agresja. GWP; |
W cyklu 2023Zn:
1. Krahe B.( 2005) Agresja. GWP; |
Uwagi
|
W cyklu 2021Ln:
Brak uwag. |
W cyklu 2022Zn:
Metody pracy podczas zajęć: Zaliczenie odbywa się na podstawie aktywności na zajęciach oraz ćwiczeń wykonywanych podczas zajęć (m.in.studium przypadku). |
W cyklu 2023Zn:
Metody pracy podczas zajęć: Zaliczenie odbywa się na podstawie aktywności na zajęciach oraz ćwiczeń wykonywanych podczas zajęć (m.in.studium przypadku). |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: