Interwencja w kryzysie rozwodu/rozstania rodziców SP-ROZ
Przedmiot koncentruje się na psychologicznych, rozwojowych i prawnych aspektach funkcjonowania rodziny w sytuacji rozwodu, rozstania oraz innych form rozpadu związku rodziców. Omawiane są kryzysy okołorozstaniowe w środowisku rodzinnym, ze szczególnym uwzględnieniem objawów i zaburzeń zachowania występujących u dzieci, źródeł stresu rodziców oraz konsekwencji rozpadu rodziny dla rozwoju dziecka, stylu przywiązania i dobrostanu psychicznego. Poruszane są także zagadnienia alienacji rodzicielskiej, konfliktu lojalnościowego oraz długofalowych skutków wychowywania się w środowisku dysfunkcyjnym.
W ramach zajęć analizowane są potrzeby małoletnich dzieci na różnych etapach rozwoju w kontekście rozwodu lub rozstania rodziców, a także psychologiczne aspekty postępowań sądowych w sprawach rodzinnych, obejmujących rozwód, ustalanie miejsca pobytu dziecka, modele opieki po rozstaniu oraz kwestie alimentacyjne. Uczestnicy poznają procedury diagnostyczne stosowane w sytuacjach okołorozwodowych i okołorozstaniowych, w tym metody oceny kompetencji wychowawczych rodziców oraz rolę biegłych sądowych i specjalistycznych zespołów opiniodawczych.
Istotnym obszarem kształcenia jest również wsparcie rodziców i dzieci w kryzysie związanym z rozpadem relacji rodzicielskiej, obejmujące mediacje rodzinne, tworzenie planów wychowawczych, organizację obowiązków rodzicielskich po rozstaniu oraz metody przeciwdziałania alienacji rodzicielskiej i odbudowy relacji dziecka z rodzicem. Przedmiot uwzględnia także zagadnienia wsparcia psychologicznego osób przeżywających rozpad związku, analizowanego w perspektywie etapów żałoby, oraz omawia etyczne wyzwania związane z udzielaniem pomocy rodzinom w konflikcie, ze szczególnym naciskiem na zachowanie bezstronności specjalisty.
1. Rozwód jako przykład kryzysu sytuacyjnego w środowisku rodzinnym
- rodzaje objawów i zaburzeń zachowania u dzieci w kryzysie okołorozwodowych
- przyczyny stresu u rodziców w sytuacji okołorozwodowej oraz jak im przeciwdziałać
- konsekwencje doświadczenia rozpadu rodziny w perspektywie normy rozwojowej, stylu przywiązania, dobrostanu psychicznego
- przyczyny i objawy alienacji rodzicielskiej
- konflikt lojalnościowy u dzieci – objawy
- syndrom dorosłego dziecka z domu dysfunkcyjnego (DDD)
2. Potrzeby małoletnich dzieci, a rozwód
- dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym
- dzieci w wieku wczesnoszkolnym
- dzieci w okresie adolescencji
3. Postępowanie sądowe w sprawach rodzinnych – zagadnienia psychologiczne
- sprawy rozwodowe
- ustalenie miejsca pobytu i zakresu opieki nad dziećmi, różne modele opieki, zalety i wyzwania opieki naprzemiennej
4. Procedury diagnostyczne w sytuacjach okołorozwodowych
- diagnoza stylów, metod, kompetencji wychowawczych rodziców
- diagnoza biegłego sądowego, diagnoza w Opiniodawczym Zespole Sądowych Specjalistów
5. Wsparcie rodziców w sytuacjach konfliktowych wynikających z rozwodu
- mediacje okołorozwodowe
- tworzenie planów wychowawczych
- ustalenie zakresu obowiązków rodzicielskich po rozwodzie
6. Alienacja rodzicielska i jej przeciwdziałanie
- procedura kontaktów rodzicielskich jako metoda odbudowania zerwanej relacji pomiędzy rodzicem, a dzieckiem w wyniku alienacji rodzicielskiej
7. Wskazówki praktyczne dla rodziców rozwodzących się
- dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym
- dzieci w wieku wczesnoszkolnym
- dzieci w okresie adolescencji
8. Wsparcie psychologiczne rodziców w kryzysie okołorozwodowym
- rozpad związku z perspektywy etapów żałoby
9. Wsparcie psychologiczne dzieci i młodzieży w kryzysie okołorozwodowym z uwzględnieniem potrzeb psychologicznych i wieku małoletnich
10. Wyzwania etyczne związane z pomocą rodzicom w kryzysie okołorozwodowym – problemy związane z zachowaniem bezstronności
|
W cyklu 2021Ln:
1.Rozwód jako przykład kryzysu sytuacyjnego w środowisku rodzinnym |
W cyklu 2022Zn:
1.Rozwód jako przykład kryzysu sytuacyjnego w środowisku rodzinnym |
W cyklu 2023Zn:
1. Rozwód jako przykład kryzysu sytuacyjnego w środowisku rodzinnym 2. Potrzeby małoletnich dzieci, a rozwód 3. Postępowania sądowe w sprawach rodzinnych – zagadnienia psychologiczne 4. Procedury diagnostyczne w sytuacjach okołorozwodowych 5. Wsparcie rodziców w sytuacjach konfliktowych wynikających z rozwodu 6. Zaburzenia w relacji dziecka z jednym z rodziców 7. Wskazówki praktyczne dla rodziców rozwodzących się 8. Wsparcie psychologiczne rodziców w kryzysie okołorozwodowym 9. Wsparcie psychologiczne dzieci i młodzieży w kryzysie okołorozwodowym z uwzględnieniem potrzeb psychologicznych i wieku małoletnich 10. Wyzwania etyczne związane z pomocą rodzicom w kryzysie okołorozwodowym – problemy związane z zachowaniem bezstronności |
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Ln: | W cyklu 2024Zn: | W cyklu 2022Zn: | W cyklu 2021Ln: | W cyklu 2023Zn: |
Efekty kształcenia
(Nazwa przedmiotu)
INTERWENCJA W KRYZYSIE ROZWODU/ROZSTANIA RODZICÓW
Symbol efektu EFEKTY UCZENIA SIĘ
Wiedza
IDM_W4 Słuchacz ma wiedzę na temat rozwodu z perspektywy kryzysu sytuacyjnego w środowisku rodzinnym oraz potencjalnych konsekwencji doświadczenia rozwodu w obszarze rozwoju psychospołecznego dziecka
IDM_W3 Absolwent zna podstawowe i najczęściej powtarzające się błędy popełniane przez rodziców w sytuacji okołorozwodowej
IDM_W5 Słuchacz wie jak wspierać dzieci i młodzież w sytuacjach okołorozwodowych; z uwzględnieniem potrzeb dzieci w różnym wieku – przedszkolnym, wczesnoszkolnym, nastoletnim
IDM_W2 Słuchacz ma podstawową wiedzę o przebiegu procesów rozwodowych, ustalania zakresu opieki i kontaktów nad małoletnimi dziećmi, alimentacji
IDM_W5 Słuchacz zna podstawowe techniki diagnostyczne i procedury podejmowane przez Opiniodawcze Zespoły Specjalistów Sądowych w ramach diagnozy systemu rodzinnego
IDM_W5 Słuchacz zna objawy alienacji rodzicielskiej oraz wie jak przebiega procedura kontaktów rodzicielskich
IDM_W5 Słuchacz ma podstawową wiedzę o procedurze mediacji prowadzonych w sytuacjach okołorozwodowych
Umiejętności
IDM_U1 Słuchacz potrafi ocenić i rozpoznać zachowanie dziecka związane z kryzysem okołorozwodowym rodziców
IDM_U4 Absolwent potrafi udzielić rodzicom wskazówek co do postępowania z dzieckiem w sytuacji okołorozwodowej (dostosowanych do wieku i okresu rozwojowego dziecka)
IDM_U3 Absolwent potrafi sporządzić z rodzicem/rodzicami plan wychowawczy oraz ustalić z rodzicami zakres obowiązków rodzicielskich po rozwodzie rodziców
IDM_U5 Słuchacz potrafi udzielić wsparcia rodzicom znajdującym się w kryzysie okołorozwodowym oraz potrafi dostosować formy pomocy do potrzeb rodziców
IDM_U5 Słuchacz potrafi udzielić wsparcia dziecku znajdującemu się w kryzysie okołorozwodowym
Kompetencje społeczne
IDM_K3 Słuchacz przestrzega zasad etyki dotyczących prowadzenia procedur diagnostycznych; dostrzega i formułuje problemy moralne i dylematy etyczne;
IDM_K3 Absolwent jest świadomy zagrożeń związanych z problemem bezstronności w sytuacjach okołorozwodowych oraz potrafi im skutecznie przeciwdziałać
IDM_K4 Słuchacz ma zdolność do zaproponowania odpowiednich metod psychologicznych w diagnozie rodziny (style, metody, praktyki, kompetencje wychowawcze) oraz zdolność do stosowania odpowiednich metod wsparcia rodzica i dziecka znajdujących się w kryzysie okołorozwodowej
TREŚCI PROGRAMOWE
1. Rozwód jako przykład kryzysu sytuacyjnego w środowisku rodzinnym
- rodzaje objawów i zaburzeń zachowania u dzieci w kryzysie okołorozwodowych
- przyczyny stresu u rodziców w sytuacji okołorozwodowej oraz jak im przeciwdziałać
- konsekwencje doświadczenia rozpadu rodziny w perspektywie normy rozwojowej, stylu przywiązania, dobrostanu psychicznego
- przyczyny i objawy alienacji rodzicielskiej
- konflikt lojalnościowy u dzieci – objawy
- syndrom dorosłego dziecka z domu dysfunkcyjnego (DDD)
2. Potrzeby małoletnich dzieci, a rozwód
- dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym
- dzieci w wieku wczesnoszkolnym
- dzieci w okresie adolescencji
3. Postępowanie sądowe w sprawach rodzinnych – zagadnienia psychologiczne
- sprawy rozwodowe
- ustalenie miejsca pobytu i zakresu opieki nad dziećmi, różne modele opieki, zalety i wyzwania opieki naprzemiennej
- sprawy alimentacyjne
4. Procedury diagnostyczne w sytuacjach okołorozwodowych
- diagnoza stylów, metod, kompetencji wychowawczych rodziców
- diagnoza biegłego sądowego, diagnoza w Opiniodawczym Zespole Sądowych Specjalistów
5. Wsparcie rodziców w sytuacjach konfliktowych wynikających z rozwodu
- mediacje okołorozwodowe
- tworzenie planów wychowawczych
- ustalenie zakresu obowiązków rodzicielskich po rozwodzie
6. Alienacja rodzicielska i jej przeciwdziałanie
- procedura kontaktów rodzicielskich jako metoda odbudowania zerwanej relacji pomiędzy rodzicem, a dzieckiem w wyniku alienacji rodzicielskiej
7. Wskazówki praktyczne dla rodziców rozwodzących się
- dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym
- dzieci w wieku wczesnoszkolnym
- dzieci w okresie adolescencji
8. Wsparcie psychologiczne rodziców w kryzysie okołorozwodowym
- rozpad związku z perspektywy etapów żałoby
9. Wsparcie psychologiczne dzieci i młodzieży w kryzysie okołorozwodowym z uwzględnieniem potrzeb psychologicznych i wieku małoletnich
10. Wyzwania etyczne związane z pomocą rodzicom w kryzysie okołorozwodowym – problemy związane z zachowaniem bezstronności
Kryteria oceniania
Ocena osiągniętych efektów uczenia się opiera się na aktywnym uczestnictwie studenta w zajęciach oraz stopniu zaangażowania w realizację powierzonych zadań problemowych. Istotnym kryterium oceny jest systematyczna obecność, udział w dyskusjach oraz merytoryczne zaangażowanie w analizę omawianych zagadnień i studiów przypadku. Ocenie podlega także umiejętność krytycznej analizy problemów związanych z funkcjonowaniem rodziny w sytuacji rozwodu lub rozstania, trafność formułowanych wniosków oraz wykorzystanie wiedzy teoretycznej do interpretacji sytuacji praktycznych.
Dodatkowym elementem oceny jest realizacja zadań problemowych przygotowywanych indywidualnie lub zespołowo, obejmujących analizę przypadków, opracowywanie propozycji działań wspierających oraz rozwiązywanie problemów diagnostycznych i wychowawczych związanych z kryzysem okołorozwodowym. Przy ocenie uwzględniana jest poprawność merytoryczna, samodzielność myślenia, umiejętność integrowania wiedzy z różnych obszarów oraz jakość prezentowanych rozwiązań.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy.
Literatura
Czerederecka, A. (Red.). (2016). Standardy opiniowania psychologicznego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych. Instytut Ekspertyz Sądowych.
Emery, R. E. (2018). Dwa domy, jedno dzieciństwo: Jak wychowywać dzieci po rozwodzie. Media Rodzina.
Jedlecka, W. (2023). Alienacja rodzicielska. E-Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Wojewódka, M. (2015). Dziecko, rodzic i rozwód oraz alienacja rodzicielska: Problemy, pomysły, porady. Komitet Przestrogi przed Oddzieleniem Rodzica.
Gruza, E. (2021). Psychologia sądowa dla prawników. Wolters Kluwer.
Jabłoński, K. (Red.). (2019). Rozwód a rywalizacja o opiekę nad dziećmi. Wolters Kluwer.
Kalisz, A., & Zienkiewicz, A. (Red.). (2017). Mediacje rodzinne. Wolters Kluwer / Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Jarząbek-Słobodzian, M., Szczyrek-Bizoń, A. (2022). Dobre praktyki współpracy sądu rodzinnego i OZSS. Perspektywa psychologa i sędziego. Dziecko Krzywdzone. Teoria, Badania, Praktyka, 21(1), 107–126.
Żukowski, L. J. (2023). Rozwód a dobro dziecka jako przedmiot badań w OZSS. Ius Novum, 17(1), 119–136.
|
W cyklu 2021Ln:
Reynolds, L.R. (2012). Pomóż dziecku przetrwać rozwód. Poradnik dla rozwodzących się rodziców, bis: Warszawa; |
W cyklu 2022Zn:
Beisert, M. (2000). Rozwód. Proces radzenia sobie z kryzysem. Humaniora. |
W cyklu 2023Zn:
Beisert, M. (2000). Rozwód. Proces radzenia sobie z kryzysem. Humaniora. |
Uwagi
|
W cyklu 2021Ln:
ćwiczeniowa dla PWD |
W cyklu 2022Zn:
Metody pracy podczas zajęć: Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie - obecności i aktywności na zajęciach. |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: