Procedury interwencyjne w placówkach oświatowych na wypadek kryzysu SP-NAW

1. Sytuacje kryzysowe w środowisku szkolnym:
- agresja,
- przemoc,
- przemoc z udziałem technik elektronicznych,
- dyskryminacja,
- kryzys suicydalny
2. Dyskryminacja w środowisku szkolnym – z uwzględnieniem przesłanek dyskryminacji – pierwotnych, wtórnych
3. Diagnoza potrzeb grupy w sytuacji kryzysu, w tym treści urazowych
4. Budowanie programów profilaktycznych i treningów antydyskryminacyjnych w środowisku szkolnym
5. Tworzenie procedur w ramach szkolnych strategii przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji
6. Przeciwdziałanie przemocy w programach szkolnych
7. Metody wsparcia uczniów w kryzysach w placówkach oświatowych
8. Wyzwania związane ze wsparciem uczniów w ramach edukacji zdalnej, kryzysy związane z nauczaniem zdalnym
9. Proces grupowy w środowisku szkolnym, role grupowe podejmowane przez uczniów
10. Kryzysy rozwojowe, a kryzysy szkolne – umiejętności wsparcia uczniów i kadry nauczycielskiej
11. Zgłaszanie i podejmowanie procedur interwencyjnych w środowisku szkolnym

W cyklu 2021Ln:

W cyklu 2022Ln:

W cyklu 2023Ln:

Przedmiot koncentruje się na praktycznych aspektach organizowania i prowadzenia interwencji w sytuacjach kryzysowych występujących w placówkach oświatowych. Omawiane są najczęstsze sytuacje kryzysowe pojawiające się w środowisku szkolnym, w tym agresja, przemoc rówieśnicza, cyberprzemoc, dyskryminacja, zachowania autoagresywne oraz kryzysy suicydalne uczniów. Analizowane są psychologiczne i społeczne mechanizmy powstawania kryzysów szkolnych, znaczenie procesu grupowego oraz wpływ środowiska szkolnego na eskalację lub ograniczanie zachowań ryzykownych i przemocowych.

W ramach zajęć studenci poznają zasady diagnozy sytuacji kryzysowej oraz identyfikacji czynników ryzyka i czynników ochronnych w funkcjonowaniu uczniów oraz grup klasowych. Szczególna uwaga poświęcona jest rozpoznawaniu potrzeb uczniów znajdujących się w kryzysie, analizie treści urazowych oraz ocenie wpływu sytuacji kryzysowej na funkcjonowanie emocjonalne, społeczne i edukacyjne dziecka. Omawiane są również mechanizmy dyskryminacji w środowisku szkolnym oraz sposoby przeciwdziałania wykluczeniu i przemocy motywowanej uprzedzeniami.

Istotnym elementem przedmiotu jest rozwijanie praktycznych kompetencji związanych z planowaniem i wdrażaniem procedur interwencyjnych w placówkach oświatowych. Studenci poznają zasady tworzenia szkolnych strategii przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji, projektowania programów profilaktycznych oraz organizowania systemu wsparcia dla uczniów i kadry pedagogicznej. Analizowane są również metody reagowania w sytuacjach kryzysowych, zasady współpracy specjalistów oraz procedury zgłaszania i dokumentowania zdarzeń wymagających interwencji.

W ramach przedmiotu omawiane są także praktyczne metody wsparcia uczniów w sytuacjach kryzysowych, w tym sposoby prowadzenia rozmowy interwencyjnej, organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wspierania grupy klasowej po doświadczeniu sytuacji traumatycznej. Przedmiot uwzględnia również wyzwania związane z kryzysami pojawiającymi się w warunkach edukacji zdalnej oraz znaczenie współpracy szkoły z rodzicami i instytucjami wspierającymi bezpieczeństwo dzieci i młodzieży.

Treści programowe:
Sytuacje kryzysowe w środowisku szkolnym: agresja, przemoc, cyberprzemoc, dyskryminacja oraz kryzysy suicydalne.
Dyskryminacja w środowisku szkolnym z uwzględnieniem przesłanek pierwotnych i wtórnych.
Diagnoza potrzeb grupy i jednostki w sytuacji kryzysu, w tym identyfikacja treści urazowych.
Budowanie programów profilaktycznych i treningów antydyskryminacyjnych w środowisku szkolnym.
Tworzenie procedur w ramach szkolnych strategii przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji.
Metody przeciwdziałania przemocy w programach szkolnych.
Formy wsparcia uczniów w kryzysach w placówkach oświatowych.
Wyzwania związane ze wsparciem uczniów w edukacji zdalnej oraz kryzysy związane z nauczaniem zdalnym.
Proces grupowy w środowisku szkolnym i role grupowe podejmowane przez uczniów.
Relacja między kryzysami rozwojowymi a kryzysami szkolnymi – wsparcie uczniów i kadry pedagogicznej.
Zgłaszanie i wdrażanie procedur interwencyjnych w środowisku szkolnym.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2022Ln:

Ewa Odachowska-Rogalska
Marta Rutkowska

W cyklu 2021Ln:

Ewa Odachowska-Rogalska
Marta Rutkowska

W cyklu 2023Ln:

Marta Rutkowska

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Efekty uczenia się

(Nazwa przedmiotu)
PROCEDURY INTERWENCYJNE W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH NA WYPADEK KRYZYSU
Symbol efektu EFEKTY UCZENIA SIĘ
Wiedza
IDM_W4 Słuchacz zna rodzaje kryzysów występujących w placówkach oświatowych (znęcanie się, dyskryminacja)
IDM_W5 Absolwent ma podstawową wiedzę na temat tworzenia warsztatów profilaktycznych i treningu antydyskryminacyjnego w placówce oświatowej (przedszkole, szkoła podstawowa, szkoła ponadpodstawowa) w sytuacjach kryzysowych
IDM_W5 Słuchacz ma wiedzę na temat szkolnych strategii przeciwdziałania przemocy, w tym przemocy elektronicznej oraz dyskryminacji
IDM_W5 Słuchacz zna programy i metody działania na wypadek kryzysu o różnych uwarunkowaniach w środowisku szkolnym (w tym metody wsparcia uczniów po samobójczej śmierci rówieśnika)
IDM_W2 Słuchacz ma wiedzę o metodach interwencji w przypadkach znęcania się / dyskryminacji w placówce edukacyjnej
IDM_W5 Słuchacz zna dobre praktyki w zakresie radzenia sobie z przemocą w placówce edukacyjnej
Umiejętności
IDM_U3 Słuchacz potrafi podjąć odpowiednie procedury interwencyjne w odpowiedzi na kryzys w zespole szkolnym (znęcanie się, przemoc, cyberprzemoc, dyskryminacja)
IDM_U2 Absolwent umie analizować sytuację w grupie z przemocą z perspektywy społeczno-poznawczej;
IDM_U4 Słuchacz potrafi korzystać z wiedzy teoretycznej na temat przemocy aby zaplanować i przeprowadzić interwencję w system klasowy i szkolny
IDM_U4 Absolwent umie współpracować i kierować działaniami zespołu wychowawczego oraz rodziców w prewencji agresji oraz interwencji w sytuacji wystąpienia przemocy oraz innych kryzysów w środowisku szkolnym
IDM_U4 Słuchacz potrafi zastosować odpowiednie procedury interwencji w różnych sytuacjach kryzysowych w placówce edukacyjnej, w tym planować te procedury w ramach: szkolnych strategii przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji,
Kompetencje społeczne
IDM_K3 Absolwent ma motywację do angażowania się w aktywność na rzecz usuwania skutków agresji i przemocy w relacjach interpersonalnych w placówkach edukacyjnych
IDM_K3 Jest chętny do przygotowania i realizacji projektów o charakterze antydyskryminacyjnym w środowisku szkolnym
IDM_K3 Słuchacz ma świadomość etycznych aspektów prowadzonych interwencji psychologicznych
IDM_K1 Absolwent zna wartość interwencji psychologicznych dla prawidłowego funkcjonowania jednostki, grupy, społeczności
TREŚCI PROGRAMOWE
1. Sytuacje kryzysowe w środowisku szkolnym:
- agresja,
- przemoc,
- przemoc z udziałem technik elektronicznych,
- dyskryminacja,
- kryzys suicydalny
2. Dyskryminacja w środowisku szkolnym – z uwzględnieniem przesłanek dyskryminacji – pierwotnych, wtórnych
3. Diagnoza potrzeb grupy w sytuacji kryzysu, w tym treści urazowych
4. Budowanie programów profilaktycznych i treningów antydyskryminacyjnych w środowisku szkolnym
5. Tworzenie procedur w ramach szkolnych strategii przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji
6. Przeciwdziałanie przemocy w programach szkolnych
7. Metody wsparcia uczniów w kryzysach w placówkach oświatowych
8. Wyzwania związane ze wsparciem uczniów w ramach edukacji zdalnej, kryzysy związane z nauczaniem zdalnym
9. Proces grupowy w środowisku szkolnym, role grupowe podejmowane przez uczniów
10. Kryzysy rozwojowe, a kryzysy szkolne – umiejętności wsparcia uczniów i kadry nauczycielskiej
11. Zgłaszanie i podejmowanie procedur interwencyjnych w środowisku szkolnym

Kryteria oceniania

Ocena osiągniętych efektów uczenia się opiera się na aktywnym uczestnictwie studenta w zajęciach oraz poziomie merytorycznego zaangażowania w analizę omawianych zagadnień i przypadków praktycznych. Ocenie podlega umiejętność rozpoznawania sytuacji kryzysowych, interpretacji procedur interwencyjnych oraz stosowania wiedzy teoretycznej do analizy problemów występujących w środowisku szkolnym. Istotnym elementem oceny jest także realizacja zadań problemowych wymagających samodzielnego opracowywania propozycji działań interwencyjnych i profilaktycznych.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Dąbrowska-Bąk, M., & Pawelec, J. (2014). Przemoc rówieśnicza w szkole. Wskazówki dla nauczycieli i specjalistów. ORE.

Pyżalski, J. (2012). Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży. Oficyna Wydawnicza Impuls.

Szymańska, J. (2015). Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki. ORE.

Woynarowska, B. (Red.). (2021). Edukacja zdrowotna i promocja zdrowia w szkole. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Ostaszewski, K. (2018). Profilaktyka zachowań ryzykownych młodzieży. Scholar.

Sęk, H., & Cieślak, R. (Red.). (2017). Wsparcie społeczne, stres i zdrowie. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sujak, E. (2019). Kontakt psychiczny z dzieckiem i pomoc w kryzysie. WAM.

Podstawowe akty prawne

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. (2016). Dz.U. 2017 poz. 59 z późn. zm.

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. (1982). Dz.U. 1982 Nr 3 poz. 19 z późn. zm.

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej. (2005). Dz.U. 2005 Nr 180 poz. 1493 z późn. zm.

Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. (2022). Dz.U. 2022 poz. 1700 z późn. zm.

W cyklu 2021Ln:

Badura-Madej W., (2004), Kryzysy i interwencja kryzysowa w terapii dzieci
i młodzieży, [w:] Namysłowska I., (red.), Psychiatria dzieci i młodzieży, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZW.
Jagieła J., (2009), Kryzys w szkole. Krótki poradnik psychologiczny, Kraków: Rubikon.
Jagieła J., (2010), Interwencja kryzysowa w szkole. Część IV. Elementy interwencji kryzysowej, „Psychologia w Szkole” nr 2.
James R.K., Gilliand B.E., (2004), Strategie interwencji kryzysowej, Warszawa. PARPA.
Koc-Pankowska K., (2015), Materiały edukacyjne. Dziecko w obliczu sytuacji kryzysowej w szkole, Warszawa: Mazowieckie Samorządowe Centrum Kształcenia Nauczycieli.
Kubacka-Jasiecka D., (2010), Interwencja kryzysowa. Pomoc w kryzysach
psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Macander D., Borkowska A., (2015.), System reagowania w szkole na ujawnienie cyberprzemoc, [w:] Wojtasil Ł. (red.), Jak reagować na cyberprzemoc, Warszawa: Fundacja Dzieci Niczyje.
Szymańska J., (2012), Zapobieganie samobójstwom dzieci i młodzieży. Poradnik dla pracowników szkół i placówek oświatowych oraz rodziców, wyd. 3, Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Sarzała K., (2006), Procedury, strategie zarządzania kryzysem w szkole opracowane przez Zespół ds. Przeciwdziałania Problemom Wychowawczym, działający na podstawie Zarządzenia Nr 1424/06 Prezydenta Miasta Gdańska, z dnia 5.12.2006 r.

W cyklu 2022Ln:

Uwagi

W cyklu 2021Ln:

Brak uwag.

W cyklu 2022Ln:

Metody pracy podczas zajęć:
Elementy wykładowe,
Praca w grupach,
Case study - na autorskich przykładach przeprowadzonych interwencji w przedszkolu oraz POW;

Zaliczenie przedmiotu odbywa się na podstawie:
- Obecności i aktywności podczas zajęć,
- Wykonania pracy zaliczeniowej (opracowanie rozwiązania dla wskazanej sytuacji kryzysowej);

W cyklu 2023Ln:

Brak uwag.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu SP-NAW w USOSweb