Wsparcie dziecka zagrożonego przemocą w rodzinie SP-MOC
Przedmiot koncentruje się na praktycznych aspektach rozpoznawania, diagnozowania i wspierania dzieci zagrożonych przemocą w środowisku rodzinnym. Omawiane są mechanizmy przemocy domowej, dynamika relacji przemocowych oraz psychologiczne i rozwojowe konsekwencje doświadczania przemocy przez dzieci i młodzież. Szczególna uwaga poświęcona jest specyfice funkcjonowania dzieci wychowujących się w rodzinach przemocowych, mechanizmom adaptacyjnym rozwijanym w odpowiedzi na chroniczne zagrożenie oraz wpływowi przemocy na rozwój emocjonalny, społeczny i poznawczy dziecka.
Studenci poznają objawy przemocy występujące u dzieci i młodzieży z uwzględnieniem wieku rozwojowego, rodzaju doświadczanego krzywdzenia oraz specyficznych form przemocy i zaniedbania. W ramach zajęć analizowane są zasady prowadzenia diagnozy i obserwacji dzieci zagrożonych przemocą, identyfikacji symptomów krzywdzenia oraz różnicowania ich z innymi trudnościami rozwojowymi i emocjonalnymi.
Istotnym elementem przedmiotu jest rozwijanie praktycznych kompetencji w zakresie prowadzenia rozmowy wspierającej i interwencyjnej z dzieckiem doświadczającym przemocy, planowania działań pomocowych oraz organizowania wsparcia psychologicznego adekwatnego do potrzeb dziecka i jego sytuacji rodzinnej. Omawiane są również zasady współpracy interdyscyplinarnej oraz organizacji systemu pomocy dziecku krzywdzonemu w środowisku rodzinnym.
Treści programowe:
- Zjawisko przemocy domowej – rodzaje przemocy, mechanizmy przemocy oraz cykl przemocy.
- Psychologiczne konsekwencje przemocy domowej – syndrom wyuczonej bezradności i mechanizmy adaptacyjne ofiar przemocy.
- Charakterystyka funkcjonowania sprawców przemocy oraz osób doświadczających przemocy w środowisku rodzinnym.
- Rozpoznawanie objawów doświadczania przemocy domowej u dzieci i młodzieży z uwzględnieniem wieku rozwojowego i rodzaju przemocy.
- Diagnoza i obserwacja dzieci zagrożonych przemocą domową – identyfikacja symptomów i czynników ryzyka.
- Zasady prowadzenia rozmowy wspierającej i interwencyjnej z dzieckiem doświadczającym przemocy.
- Organizacja systemu wsparcia dziecka krzywdzonego w środowisku rodzinnym – współpraca szkoły, służb pomocowych i instytucji wspierających.
- Długofalowe konsekwencje przemocy domowej dla rozwoju dziecka i funkcjonowania w dorosłości.
|
W cyklu 2021Ln:
1. Zjawisko przemocy domowej, rodzaje przemocy, cykl przemocy |
W cyklu 2022Ln:
1. Zjawisko przemocy domowej, rodzaje przemocy, cykl przemocy |
W cyklu 2023Zn:
1. Zjawisko przemocy domowej, rodzaje przemocy, cykl przemocy |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2021Ln: | W cyklu 2024Zn: | W cyklu 2022Ln: | W cyklu 2023Zn: | W cyklu 2025Ln: |
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
(Nazwa przedmiotu)
WSPARCIE DZIECKA ZAGROŻONEGO PRZEMOCĄ W RODZINIE
Symbol efektu EFEKTY UCZENIA SIĘ
Wiedza
IDM_W4 Słuchacz ma wiedzę na temat przemocy w rodzinie i jej rodzajów
IDM_W4 Absolwent zna cykl przemocy oraz potrafi wskazać jego przebieg
IDM_W3 Słuchacz wie na czym polega syndrom wyuczonej bezradności oraz potrafi wskazać jego objawy
IDM_W1 Słuchacz zna zachowania sprawcy i osób doświadczających przemocy domowej w tym małoletnich dzieci
IDM_W3 Słuchacz ma wiedzę na temat objawów i problemów w zachowaniu występujących u małoletnich dzieci zagrożonych przemocą domową (z uwzględnieniem różnic wynikających z wieku i okresu rozwojowego dziecka oraz formy przemocy)
IDM_W5 Słuchacz wie jakie są instytucjonalne możliwości wsparcia dla osób doświadczających przemocy domowej, procedura Niebieskiej Karty
IDM_W5 Słuchacz zna kompetencje różnych instytucji wspierających osoby doświadczające przemocy domowej (Ośrodek Interwencji Kryzysowej, Ośrodek Pomocy Społecznej, Policja, Sądy, Szkoła i inne placówki edukacyjne)
IDM_W4 Słuchacz zna konsekwencje doświadczeń przemocy domowej – teraźniejszych jak i tych występujących w kolejnych okresach rozwojowych, w tym zna trudności tzw. dorosłych dzieci z domów dysfunkcyjnych (DDD)
IDM_W5 Słuchacz ma wiedzę na temat pomocy dziecku krzywdzonemu oraz przesłanek świadczących o konieczności umieszczenia dzieci poza rodziną
Umiejętności
IDM_U1 Słuchacz potrafi rozpoznać objawy diagnostyczne sugerujące doświadczanie różnych form przemocy domowej (przemoc fizyczna, psychologiczna, seksualna, zaniedbanie)
IDM_U4 Absolwent potrafi wszcząć procedurę Niebieskiej Karty wobec rodziny, w której stwierdza problem przemocy
IDM_U5 Słuchacz potrafi udzielić wsparcia dziecku doświadczającemu przemocy domowej
IDM_U4 Słuchacz potrafi wskazać i skierować rodzica do odpowiednich instytucji zapewniających pomoc dla osób doświadczających przemocy w rodzinie
Kompetencje społeczne
IDM_K3 Słuchacz jest wrażliwy na potrzeby osób doświadczających przemocy domowej
IDM_K4 Słuchacz potrafi i ma gotowość do podejmowania działania w sytuacji podejrzenia istnienia problemu przemocy w rodzinie, zawiadomienia odpowiednich służb
IDM_K5 Absolwent potrafi oceniać własne możliwości i ograniczenia w pracy z dziećmi doświadczającymi przemocy domowej
TREŚCI PROGRAMOWE
1. Zjawisko przemocy domowej, rodzaje przemocy, cykl przemocy
2. Syndrom wyuczonej bezradności jako konsekwencja doświadczenia przemocy domowej
3. Zachowanie sprawcy przemocy i osób doświadczających przemocy w środowisku rodzinnym
4. Objawy doświadczania przemocy domowej u dzieci i młodzieży
- z uwzględnieniem okresu rozwojowego dziecka
- z uwzględnieniem rodzaju przemocy – przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna, zaniedbanie
- zespół dziecka bitego, zespół dziecka potrząsanego, zespół Munchausena
5. System pomocy dzieciom krzywdzonym w środowisku domowym
- Szkoła
- Sąd rodzinny / Kurator sądowy
- Ośrodek Pomocy Społecznej
- Ośrodki Interwencji Kryzysowej
- Instytucje pozarządowe
6. Procedura Niebieskiej Karty – działanie grup roboczych, wypełnianie karty A, karty B, przekazywanie informacji o wszczętej procedurze do odpowiednich służb
7. Zasady pomocy dzieciom doświadczającym przemocy domowej
8. Konsekwencje doświadczenia różnych form przemocy w środowisku rodzinnym, w bieżącym oraz kolejnych etapach życia, w tym w życiu dorosłym – syndrom Dorosłego Dziecka z domu Dysfunkcyjnego (DDD)
9. Zasady diagnozy i obserwacji dzieci zagrożonych doświadczeniem przemocy domowej
10. Wsparcie psychologiczne dla dzieci i młodzieży doświadczających przemocy domowej – wskazówki praktyczne
Kryteria oceniania
Ocena osiągniętych efektów uczenia się opiera się na aktywnym uczestnictwie studenta w zajęciach oraz poziomie zaangażowania w analizę problemów związanych z przemocą domową wobec dzieci. Ocenie podlega umiejętność rozpoznawania symptomów przemocy, diagnozowania sytuacji dziecka oraz planowania adekwatnych działań wspierających i interwencyjnych. Istotnym elementem oceny jest także realizacja zadań problemowych obejmujących analizę przypadków oraz opracowywanie strategii pomocy dzieciom doświadczającym przemocy domowej.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy.
Literatura
Brągiel, J., & Kurcz, A. (Red.). (2019). Dziecko w sytuacji przemocy domowej. Difin.
Mellibruda, J. (2009). Przeciwdziałanie przemocy domowej. Instytut Psychologii Zdrowia.
Pospiszyl, I. (2018). Przemoc w rodzinie. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Sasal, H. D. (2019). Przewodnik do procedury interwencji wobec przemocy w rodzinie. PARPA.
Szczepanik, R., & Jarosz, E. (Red.). (2016). Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka. Wydawnictwo Akademickie Żak.
Herman, J. L. (2020). Trauma i powrót do równowagi. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Mellibruda, J. (2018). Pułapka niewybaczonej krzywdy. Instytut Psychologii Zdrowia.
Holt, S., Buckley, H., & Whelan, S. (2008). The impact of exposure to domestic violence on children and young people: A review of the literature. Child Abuse & Neglect, 32(8), 797–810.
Margolin, G., & Gordis, E. B. (2000). The effects of family and community violence on children. Annual Review of Psychology, 51, 445–479.
Włodarczyk, J. (2021). Dziecko jako świadek przemocy domowej – psychologiczne konsekwencje doświadczenia. Dziecko Krzywdzone. Teoria, Badania, Praktyka, 20(2), 45–63.
|
W cyklu 2021Ln:
Iwaniec, D., Szmagalski, J. (2002). Zaburzenia rozwojowe dzieci krzywdzonych emocjonalnie. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego |
W cyklu 2022Ln:
Iwaniec, D., Szmagalski, J. (2002). Zaburzenia rozwojowe dzieci krzywdzonych emocjonalnie. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego |
W cyklu 2023Zn:
Iwaniec, D., Szmagalski, J. (2002). Zaburzenia rozwojowe dzieci krzywdzonych emocjonalnie. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego |
Uwagi
|
W cyklu 2021Ln:
Brak uwag. |
W cyklu 2022Ln:
Zaliczenie przedmiotu na podstawie: |
W cyklu 2023Zn:
Zaliczenie przedmiotu na podstawie: |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: