Diagnostyka w pedagogice specjalnej SP-DPE

TREŚCI PROGRAMOWE
- Podstawy diagnostyki w pedagogice specjalnej – analiza historyczna.
- Cele, założenia i obszary diagnozy.
- Cechy diagnozy w pedagogice specjalnej.
- Diagnoza rozwojowa i funkcjonalna, ICF. Diagnoza nozologiczna wg klasyfikacji ICD, DSM.
- Procedury badań diagnostycznych i eksperymentalnych w pedagogice specjalnej ─ analizy jakościowe i ilościowe.
- Rola i miejsce diagnostyki opiekuńczo-wychowawczej, rehabilitacyjnej, resocjalizacyjnej i socjoterapeutycznej w pracy różnych placówek i instytucji.
- Orzecznictwo psychopedagogiczne a orzekanie o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.
- Pedagogiczne metody oceny funkcjonowania edukacyjnego, fizycznego, psychicznego i społecznego osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
- Modele podejmowanych działań przez zespoły specjalistów i modele działania diagnostów.
- Modele diagnozowania w pedagogice (Ziemski, Kępiński, Obuchowska, Marcinkowska, modele diagnozy dydaktycznej, wychowawczej i środowiskowej, ujęcie strukturalno-dynamiczne, i in.)
- Wyznaczniki metodyki diagnozy
- Diagnoza w planowaniu procesu rehabilitacji wychowanka: obszary, w których mogą występować przyczyny utrudniające funkcjonowanie osoby w różnych obszarach jej życia. Diagnoza na użytek działań resocjalizacyjnych.
- Rozpoznawanie błędów wychowawczych i ich wpływu na funkcjonowanie osoby.
- Ocena skuteczności stosowanych metod wychowania, nauczania specjalnego, rehabilitacji i - resocjalizacji oraz socjoterapii - ewaluacja i efektywność w kształceniu specjalnym.
- Uwarunkowania kontaktu diagnostycznego
- Metody, techniki i narzędzia diagnozy pedagogicznej - ocena funkcjonowania edukacyjnego, fizycznego, psychicznego i społecznego osób z niepełnosprawnością i niedostosowanych społecznie.
- Planowanie i konstrukcja narzędzi diagnozy w pedagogice specjalnej.
- Diagnoza pedagogiczna w polskim prawie oświatowym – zadania nauczycieli i specjalistów, zasady sporządzania opinii, zawartość wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia.
- Analiza dokumentów i wytworów pod kątem określania specjalnych potrzeb edukacyjnych.
- Postępowanie etyczne w procesie diagnozowanie pedagogicznego
- Ewaluacja edukacyjna

W cyklu 2021Ln:

Wykład
Informacje o przedmiocie. Model pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Diagnostyka w pedagogice specjalnej: funkcje spełniane przez pedagoga specjalnego; psycholog i pedagog jako diagności; modele działania diagnosty; przedmiot rozpoznania diagnostycznego. Pomiar pedagogiczny. Diagnoza osiągnięć w dziedzinie emocjonalno-motywacyjnej, światopoglądowej, praktycznej i poznawczej. Style wychowania w rodzinie, rozpoznawanie błędów wychowawczych i ich wpływu na funkcjonowanie osoby. Cechy diagnozy w pedagogice specjalnej. Diagnoza w planowaniu procesu rehabilitacji wychowanka: obszary, w których mogą występować przyczyny utrudniające funkcjonowanie osoby; diagnoza nozologiczna a diagnoza funkcjonalna, diagnoza potencjału rozwojowego, diagnoza wrażliwości edukacyjnej, diagnoza gotowości szkolnej. Ewaluacja edukacyjna. Planowanie i konstrukcja narzędzi diagnozy w pedagogice specjalnej. Egzaminy wewnętrzne i zewnętrzne – formy dostosowania odpowiednie dla ucznia ze SPE. Techniki projekcyjne w diagnozie pedagogicznej. Obszary stosowania metod projekcyjnych.
Ćwiczenia
Diagnoza według S. Ziemskiego. Orzeczenia i opinie wydawane przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Kontakt diagnostyczny. Określenie specjalnych potrzeb edukacyjnych na podstawie rozpoznania mocnych i słabych stron ucznia, a także rodzaju niezbędnej pomocy i wsparcia oraz dostosowania otoczenia. Metody diagnostyczne i narzędzia pomiaru pedagogicznego. Wykorzystanie operacjonalizacji celów kształcenia w planowym budowaniu narzędzi diagnozy. Wykorzystanie taksonomii celów kształcenia w konstrukcji narzędzi do diagnozy pedagogicznej. Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno– pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Organizowanie kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych oraz w placówkach specjalnych. Normy moralne i etyczne diagnostyki w pedagogice specjalnej. Zasady działania publicznych poradni psychologicznopedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych. Zasady orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

W cyklu 2025Ln:

Wykład
Informacje o przedmiocie. Model pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Diagnostyka w pedagogice specjalnej: funkcje spełniane przez pedagoga specjalnego; psycholog i pedagog jako diagności; modele działania diagnosty; przedmiot rozpoznania diagnostycznego. Pomiar pedagogiczny. Diagnoza osiągnięć w dziedzinie emocjonalno-motywacyjnej, światopoglądowej, praktycznej i poznawczej. Style wychowania w rodzinie, rozpoznawanie błędów wychowawczych i ich wpływu na funkcjonowanie osoby. Cechy diagnozy w pedagogice specjalnej. Diagnoza w planowaniu procesu rehabilitacji wychowanka: obszary, w których mogą występować przyczyny utrudniające funkcjonowanie osoby; diagnoza nozologiczna a diagnoza funkcjonalna, diagnoza potencjału rozwojowego, diagnoza wrażliwości edukacyjnej, diagnoza gotowości szkolnej. Ewaluacja edukacyjna. Planowanie i konstrukcja narzędzi diagnozy w pedagogice specjalnej. Egzaminy wewnętrzne i zewnętrzne – formy dostosowania odpowiednie dla ucznia ze SPE. Techniki projekcyjne w diagnozie pedagogicznej. Obszary stosowania metod projekcyjnych.
Ćwiczenia
Diagnoza według S. Ziemskiego. Orzeczenia i opinie wydawane przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Kontakt diagnostyczny. Określenie specjalnych potrzeb edukacyjnych na podstawie rozpoznania mocnych i słabych stron ucznia, a także rodzaju niezbędnej pomocy i wsparcia oraz dostosowania otoczenia. Metody diagnostyczne i narzędzia pomiaru pedagogicznego. Wykorzystanie operacjonalizacji celów kształcenia w planowym budowaniu narzędzi diagnozy. Wykorzystanie taksonomii celów kształcenia w konstrukcji narzędzi do diagnozy pedagogicznej. Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno – pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Organizowanie kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych oraz w placówkach specjalnych. Normy moralne i etyczne diagnostyki w pedagogice specjalnej. Zasady działania publicznych poradni psychologicznopedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych. Zasady orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025Ln:

W cyklu 2019Ln:

W cyklu 2021Ln:

W cyklu 2022Ln:

Efekty kształcenia

Wiedza:
- Zna i rozumie podstawy, cele, założenia, obszary i cechy diagnozy;
- Zna i rozumie procedury badań diagnostycznych i eksperymentalnych w pedagogice specjalnej – analizy jakościowe i ilościowe;
- Zna i rozumie przydatność metod diagnostycznych w ocenie specyfiki zaburzeń w rozwoju;
- Zna i rozumie wybrane metody oceny funkcjonowania edukacyjnego, fizycznego, psychicznego i społecznego osób z niepełnosprawnościami i niedostosowanych społecznie;
- Zna i rozumie ocenę skuteczności stosowanych metod wychowania, nauczania specjalnego, rehabilitacji i resocjalizacji oraz socjoterapii;
- Zna i rozumie rolę i miejsce diagnostyki opiekuńczo-wychowawczej, rehabilitacyjnej, resocjalizacyjnej i socjoterapeutycznej w pracy różnych instytucji.

Umiejętności:
- Potrafi analizować dokumenty i wytwory ucznia pod kątem określenia jego możliwości i specjalnych potrzeb edukacyjnych;
- Potrafi interpretować wyniki diagnozy pedagogicznej;
- Potrafi konstruować proste narzędzia do diagnozy pedagogicznej;
- Potrafi planować ewaluacje procesu edukacyjno-terapeutycznego uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Kompetencje społeczne:
- Jest gotów do przyjęcia odpowiedzialności za podejmowane decyzje związane z organizacją procesu diagnostycznego.

Literatura

W cyklu 2021Ln:

1. Jarosz E., Wysocka E. (2006). Diagnoza psychopedagogiczna, podstawowe problemy i rozwiązania. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”
2. Niemierko, B. (2009). Diagnostyka edukacyjna. Podręcznik akademicki. Warszawa: PWN
3. Trochimiak, B. (2011). Konstruowanie narzędzi do prowadzenia diagnozy pedagogicznej. W: J. Głodkowska (red.), Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole ogólnodostępnej. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
4. Trochimiak, B., Gosk, U. (2010). Diagnoza pedagogiczna uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. W: J. Głodkowska (red.),
Dydaktyka specjalna w przygotowaniu do kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej
5. Wysocka, E. (2007). Człowiek a środowisko życia, podstawy teoretyczno-metodologiczne diagnozy. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”
6. Wybrane rozporządzenia MEN oraz MGPiPS.

W cyklu 2025Ln:

Uwagi

W cyklu 2021Ln:

Metody kształcenia:
- wykład, instruktaż, metoda problemowa, praca z książką lub aktem prawnym
- edukacja zdalna z wykorzystaniem przesłanych materiałów dydaktycznych, zadań do wykonania, zagadnień/pytań do samodzielnej analizy.
Nakład pracy studenta:
- wykład i ćwiczenia - 30 godz.
- przygotowanie się do zajęć, lektury - 45 godz.
- przygotowanie się do egzaminu - 20 godz
- przygotowanie referatu, eseju, prezentacji - 5 godz.
- inne formy - 5 godz
Sumaryczna liczba punktów ECTS - 4.

W cyklu 2025Ln:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu SP-DPE w USOSweb