Etyka Badań Naukowych SD-1D-EBN1

1. Zasady etycznej praktyki naukowej.
2. Omówienie relacji badacz-badani, badacz-sponsorzy i podmioty finansujące badania.
3. Nieuczciwe zachowania w nauce: fabrykowanie danych, fałszowanie wyników i plagiat.
4. Samodzielne przygotowywanie wniosku do komisji etyki badań w przypadku projektów badawczych (prawidłowe formułowanie zapisu formularza zgody).

W cyklu 2022L:

Zajęcia poświęcone są analizie potrzeby etyki w badaniach naukowych.

1. Dylematy, metodologia - etyka w psychologii, pedagogice i socjologii.
a. Wyśrubowane standardy metodologiczne.
b. Jak w badaniach naukowych godzić ze sobą afirmowanie prawdy i dobra oraz praktyczną użyteczność (casting hipotez).
c. Cele nauki - realny, idealny i cel jako kierunek.
d. Postawy naukowców wobec dylematów etycznych: rygoryzm, relatywizm i umiarkowanie.
2. Kodeks etyki pracownika naukowego.
a. Nierzetelność w badaniach|: rażące przewinienia i nierzetelne recenzowanie i cytowanie.
b. Zasady postępowania w przypadku wykrycia nierzetelności: tryb zgłaszania, postępowanie wyjaśniające i postępowanie dyscyplinarne.
3. Analiza krytyczna kodeksów etycznych psychologa, pedagoga i socjologa.

W cyklu 2023L:

Zajęcia poświęcone są analizie potrzeby etyki w badaniach naukowych.

W cyklu 2024L:

Zajęcia poświęcone są analizie podstaw etyki w badaniach naukowych.

1. Dylematy, metodologia - etyka w psychologii i pedagogice
a. Wyśrubowane standardy metodologiczne.
b. Dobór grup do badań - badania anonimowe a badania poufne, zgody świadome na badania.
c. Dobór narzędzi badawczych - prawa autorów/pracowni testów
d. Oszacowanie realnego czasu na badanie
e. Postawy naukowców wobec dylematów etycznych: rygoryzm, relatywizm i umiarkowanie.
2. Kodeks etyki pracownika naukowego.
a. Nierzetelność w badaniach: nierzetelne recenzowanie i cytowanie.
b. Zasady postępowania w przypadku wykrycia nierzetelności: tryb zgłaszania, postępowanie wyjaśniające i postępowanie dyscyplinarne.

W cyklu 2025Z:

Zajęcia poświęcone są analizie podstaw etyki w badaniach naukowych.

W cyklu 2025L:

Zajęcia poświęcone są analizie podstaw etyki w badaniach naukowych.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025Z:

W cyklu 2023L:

W cyklu 2024L:

W cyklu 2025L:

W cyklu 2021L:

W cyklu 2022L:

Efekty kształcenia

Wiedza
SD_W06 Rozumie istotę etyki badań naukowych.
SD_W07 Zna dobre praktyki w badaniach naukowych.
Umiejętności
SD_U02 Identyfikuje problemy etyczne na podstawie podanych przykładów, dokonuje ich analizy oraz podaje samodzielnie opracowane rozwiązanie.
Kompetencje społeczne
SD_K01 Posiada zdolność do głębszego namysłu nad szerszym kontekstem uprawiania nauki i konsekwencjami badań naukowych oraz odpowiedzialnością nauki oraz naukowca i badacza.
SD_K04 Ma świadomość odpowiedzialności współczesnej nauki i technologii oraz ryzyka i braku możliwości w zakresie przewidywania ostatecznych praktycznych konsekwencji badań naukowych.
SD_K05 Lepiej rozumie siebie jako przyszłego badacza oraz potrzebę respektowania etyki.
SD_K07 Jest gotów do podtrzymywania i rozwijania etosu środowisk badawczych i twórczych, w tym: − prowadzenia działalności naukowej w sposób niezależny, − respektowania zasady publicznej własności wyników działalności naukowej, z uwzględnieniem zasad ochrony własności intelektualnej.
SD_K04 Jest przygotowany do podejmowania wyzwań w sferze zawodowej i publicznej z uwzględnieniem ich etycznego wymiaru, przyjmowania odpowiedzialności za ich skutki oraz kształtowania wzorów właściwego postępowania.

Literatura

W cyklu 2022L:

1. Galewicz, O etyce badań naukowych, Diametros nr 19 (marzec 2009)
2. Kodeks etyczny pracownika naukowego, wyd. 3, Załącznik do uchwały Nr 2/2020 Zgromadzenia Ogólnego PAN z dnia 25 czerwca 2020 r
3. Efekt Lucyfera w perspektywie naukowej : Jak nauka może uczestniczyć w odpowiedzi na pytanie: dlaczego dobrzy ludzie czynią zło? / red. nauk. Anna Drabarek, Zbigniew Król

Źródła internetowe:
Kodeks etyczny psychologa, pedagoga i socjologa.

W cyklu 2023L:

Źródła internetowe:
Kodeks etyczny psychologa, pedagoga i socjologa.

W cyklu 2024L:

1. Galewicz, O etyce badań naukowych, Diametros nr 19 (marzec 2009)
2. Kodeks etyczny pracownika naukowego, wyd. 3, Załącznik do uchwały Nr 2/2020 Zgromadzenia Ogólnego PAN z dnia 25 czerwca 2020 r
3. Etyka Zawodu Psychologa. PWN, 2019 Część II Psycholog jako badacz i jako nauczyciel akademicki.

W cyklu 2025Z:

1. Galewicz, O etyce badań naukowych, Diametros nr 19 (marzec 2009)
2. Kodeks etyczny pracownika naukowego, wyd. 3, Załącznik do uchwały Nr 2/2020 Zgromadzenia Ogólnego PAN z dnia 25 czerwca 2020 r
3. Etyka Zawodu Psychologa. PWN, 2019 Część II Psycholog jako badacz i jako nauczyciel akademicki.

W cyklu 2025L:

1. Galewicz, O etyce badań naukowych, Diametros nr 19 (marzec 2009)
2. Kodeks etyczny pracownika naukowego, wyd. 3, Załącznik do uchwały Nr 2/2020 Zgromadzenia Ogólnego PAN z dnia 25 czerwca 2020 r
3. Etyka Zawodu Psychologa. PWN, 2019 Część II Psycholog jako badacz i jako nauczyciel akademicki.

Uwagi

W cyklu 2022L:

Metody dydaktyczne: wykład interaktywny i dyskusja

Nakład pracy studenta:
Udział w zajęciach: 10 godzin
Przygotowanie do zaliczenia: 10 godzin
Opracowanie lektur: 10 godzin