Rozpoznawanie symptomów zaburzeń rozwojowych u dzieci w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym z elementami psychologii klinicznej PW-5S-RSN

Przyczyny zaburzeń rozwoju
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju motorycznego
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju mowy
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju emocjonalno-społecznego
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju poznawczego
Wspieranie dzieci z zaburzeniami rozwoju

Przyczyny zaburzeń rozwoju
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju motorycznego
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju mowy
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju emocjonalno-społecznego
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju poznawczego
Wspieranie dzieci z zaburzeniami rozwoju

Przyczyny zaburzeń rozwoju
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju motorycznego
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju mowy
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju emocjonalno-społecznego
Symptomy zaburzeń w obszarze rozwoju poznawczego
Wspieranie dzieci z zaburzeniami rozwoju

1. Rozwój w okresie niemowlęcym i poniemowlęcym – zadania rozwojowe, nabywane kompetencje, osiągniecia rozwojowe, momenty przełomowe, środowisko rozwoju. Charakterystyka rozwoju dziecka w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym w obszarach: motorycznym, procesów poznawczych, emocjonalnym i społecznym.
2. Uwarunkowania rozwoju w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym. Podatność i odporność dzieci – znaczenie czynników ryzyka i czynników ochronnych we wczesnym dzieciństwie. Zaspokojenie potrzeb uniwersalnych, specyficznych i indywidualnych a przebieg procesu rozwoju.
3. Psychologiczne i biospołeczne koncepcje zaburzeń rozwojowych u małych dzieci.
4. Różnice indywidualne, dysharmonie rozwojowe, opóźnienia w rozwoju, zaburzenia rozwojowe – ich znaczenie dla indywidualnych ścieżek rozwoju u dzieci.
5. Trauma w okresie wczesnego dzieciństwa oraz jej wpływ na rozwój psychopatologii
6. Klasyfikacje diagnostyczne używane w ocenie rozwoju dzieci (m. in. Klasyfikacja diagnostyczna zaburzeń psychicznych i rozwojowych okresu niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa). Kamienie milowe w rozwoju i ocena kompetencji.
7. Ocena poziomu rozwoju małych dzieci – wybrane narzędzia i techniki przesiewowe, m. in. Krótka Skala Rozwoju Dziecka. Identyfikacja dzieci z grupy ryzyka trudności rozwojowych.
8. Charakterystyka symptomów: zaburzeń neurorozwojowych (m.in. spektrum autyzmu, zaburzenia nadaktywności, globalne opóźnienia rozwojowe, rozwojowe zaburzenia językowe), zaburzeń przetwarzania sensorycznego, zaburzeń lękowych, zaburzeń nastroju, zaburzeń snu, zaburzeń odżywiania, zaburzeń relacji, zaburzeń związanych z traumą, stresem i deprywacją.
9. Specyfika pomocy psychologiczno – pedagogicznej dla małych dzieci z nieprawidłowościami w rozwoju. Interdyscyplinarny model wsparcia małego dziecka i jego rodziny. Wczesna interwencja, wczesne wspomaganie rozwoju i rehabilitacja dzieci.
10. Profilaktyka zaburzeń funkcjonowania i rozwoju małych dzieci.

1. Rozwój w okresie niemowlęcym i poniemowlęcym – zadania rozwojowe, nabywane kompetencje, osiągniecia rozwojowe, momenty przełomowe, środowisko rozwoju. Charakterystyka rozwoju dziecka w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym w obszarach: motorycznym, procesów poznawczych, emocjonalnym i społecznym.
2. Uwarunkowania rozwoju w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym. Podatność i odporność dzieci – znaczenie czynników ryzyka i czynników ochronnych we wczesnym dzieciństwie. Zaspokojenie potrzeb uniwersalnych, specyficznych i indywidualnych a przebieg procesu rozwoju.
3. Psychologiczne i biospołeczne koncepcje zaburzeń rozwojowych u małych dzieci.
4. Różnice indywidualne, dysharmonie rozwojowe, opóźnienia w rozwoju, zaburzenia rozwojowe – ich znaczenie dla indywidualnych ścieżek rozwoju u dzieci.
5. Trauma w okresie wczesnego dzieciństwa oraz jej wpływ na rozwój psychopatologii
6. Klasyfikacje diagnostyczne używane w ocenie rozwoju dzieci (m. in. Klasyfikacja diagnostyczna zaburzeń psychicznych i rozwojowych okresu niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa). Kamienie milowe w rozwoju i ocena kompetencji.
7. Ocena poziomu rozwoju małych dzieci – wybrane narzędzia i techniki przesiewowe, m. in. Krótka Skala Rozwoju Dziecka. Identyfikacja dzieci z grupy ryzyka trudności rozwojowych.
8. Charakterystyka symptomów: zaburzeń neurorozwojowych (m.in. spektrum autyzmu, zaburzenia nadaktywności, globalne opóźnienia rozwojowe, rozwojowe zaburzenia językowe), zaburzeń przetwarzania sensorycznego, zaburzeń lękowych, zaburzeń nastroju, zaburzeń snu, zaburzeń odżywiania, zaburzeń relacji, zaburzeń związanych z traumą, stresem i deprywacją.
9. Specyfika pomocy psychologiczno – pedagogicznej dla małych dzieci z nieprawidłowościami w rozwoju. Interdyscyplinarny model wsparcia małego dziecka i jego rodziny. Wczesna interwencja, wczesne wspomaganie rozwoju i rehabilitacja dzieci.
10. Profilaktyka zaburzeń funkcjonowania i rozwoju małych dzieci.

Literatura podstawowa
Będkowska-Heine V. (2016) Małe dziecko w procesie terapeutycznym, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków, s. .
Białecka-Pikul M. (2011), Teoria umysłu z perspektywy badań nad narracją, w: Psychologia narracyjna, E. Dryll, A. Cierpka (red.), Wydawnictwo Eneteia, Warszawa.
Cieszyńska J., Korendo M. (2018), Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6. roku życia, Kraków.
Jegier A., Kurelska B. (2019), Kształtowanie i wspieranie rozwoju psychoruchowego małych dzieci w żłobku, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Kowaluk – Romanek M., Bieganowska A. (2013), Wczesne wspomaganie dzieci o dysharmonijnym rozwoju psychomotorycznym, Zeszyty Naukowe WSSP, 16, s. 25-43.
Mikler-Chwastek A. (2011), Sprawdzian rozwoju psychoruchowego niemowląt, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk.
Piotrowicz R. (2008), Opóźnienie rozwoju psychoruchowego – niedorozwój umysłowy – upośledzenie umysłowe – norma? Problemy diagnozy i wspomagania rozwoju dziecka. Wsparcie dziecka z niepełnosprawnością w rodzinie i szkole, w: Wsparcie dziecka z niepełnosprawnością w rodzinie i szkole, D. Gorajewska (red.), Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji, Warszawa, s. 103-111.
Rymarczyk K (2014), Neurofizjologiczne uwarunkowania rozwoju dziecka wpływ doświadczenia na rozwój układu nerwowego, w: Interdyscyplinarny uwarunkowania rozwoju małego dziecka. Wybrane zagadnienia, R. Piotrowicz (red.), Wydawnictwo APS, Warszawa, s. 80-109.
Wiśniewska M. (2021), Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną Poradnik dla rodziców i terapeutów, Wydawnictwo Impuls, Kraków.
Literatura uzupełniająca
Olechnowicz H. (1999), Jaskiniowcy zagubieni w XXI wieku, WSiP, Warszawa.
Piotrowicz R. (2015), Zrozumieć niepełnosprawność - wspomaganie w uczeniu … do rodziców, nauczycieli i terapeutów, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa.
Piszczek M. (2016), Wczesne wspomaganie rozwoju najczęściej popełnione błędy, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków.

Literatura podstawowa
Będkowska-Heine V. (2016) Małe dziecko w procesie terapeutycznym, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków, s. .
Białecka-Pikul M. (2011), Teoria umysłu z perspektywy badań nad narracją, w: Psychologia narracyjna, E. Dryll, A. Cierpka (red.), Wydawnictwo Eneteia, Warszawa.
Cieszyńska J., Korendo M. (2018), Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6. roku życia, Kraków.
Jegier A., Kurelska B. (2019), Kształtowanie i wspieranie rozwoju psychoruchowego małych dzieci w żłobku, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Kowaluk – Romanek M., Bieganowska A. (2013), Wczesne wspomaganie dzieci o dysharmonijnym rozwoju psychomotorycznym, Zeszyty Naukowe WSSP, 16, s. 25-43.
Mikler-Chwastek A. (2011), Sprawdzian rozwoju psychoruchowego niemowląt, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk.
Piotrowicz R. (2008), Opóźnienie rozwoju psychoruchowego – niedorozwój umysłowy – upośledzenie umysłowe – norma? Problemy diagnozy i wspomagania rozwoju dziecka. Wsparcie dziecka z niepełnosprawnością w rodzinie i szkole, w: Wsparcie dziecka z niepełnosprawnością w rodzinie i szkole, D. Gorajewska (red.), Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji, Warszawa, s. 103-111.
Rymarczyk K (2014), Neurofizjologiczne uwarunkowania rozwoju dziecka wpływ doświadczenia na rozwój układu nerwowego, w: Interdyscyplinarny uwarunkowania rozwoju małego dziecka. Wybrane zagadnienia, R. Piotrowicz (red.), Wydawnictwo APS, Warszawa, s. 80-109.
Wiśniewska M. (2021), Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną Poradnik dla rodziców i terapeutów, Wydawnictwo Impuls, Kraków.
Literatura uzupełniająca
Olechnowicz H. (1999), Jaskiniowcy zagubieni w XXI wieku, WSiP, Warszawa.
Piotrowicz R. (2015), Zrozumieć niepełnosprawność - wspomaganie w uczeniu … do rodziców, nauczycieli i terapeutów, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa.
Piszczek M. (2016), Wczesne wspomaganie rozwoju najczęściej popełnione błędy, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków.

Literatura podstawowa
Będkowska-Heine V. (2016) Małe dziecko w procesie terapeutycznym, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków, s. .
Białecka-Pikul M. (2011), Teoria umysłu z perspektywy badań nad narracją, w: Psychologia narracyjna, E. Dryll, A. Cierpka (red.), Wydawnictwo Eneteia, Warszawa.
Cieszyńska J., Korendo M. (2018), Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6. roku życia, Kraków.
Jegier A., Kurelska B. (2019), Kształtowanie i wspieranie rozwoju psychoruchowego małych dzieci w żłobku, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Kowaluk – Romanek M., Bieganowska A. (2013), Wczesne wspomaganie dzieci o dysharmonijnym rozwoju psychomotorycznym, Zeszyty Naukowe WSSP, 16, s. 25-43.
Mikler-Chwastek A. (2011), Sprawdzian rozwoju psychoruchowego niemowląt, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk.
Piotrowicz R. (2008), Opóźnienie rozwoju psychoruchowego – niedorozwój umysłowy – upośledzenie umysłowe – norma? Problemy diagnozy i wspomagania rozwoju dziecka. Wsparcie dziecka z niepełnosprawnością w rodzinie i szkole, w: Wsparcie dziecka z niepełnosprawnością w rodzinie i szkole, D. Gorajewska (red.), Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji, Warszawa, s. 103-111.
Rymarczyk K (2014), Neurofizjologiczne uwarunkowania rozwoju dziecka wpływ doświadczenia na rozwój układu nerwowego, w: Interdyscyplinarny uwarunkowania rozwoju małego dziecka. Wybrane zagadnienia, R. Piotrowicz (red.), Wydawnictwo APS, Warszawa, s. 80-109.
Wiśniewska M. (2021), Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną Poradnik dla rodziców i terapeutów, Wydawnictwo Impuls, Kraków.
Literatura uzupełniająca
Olechnowicz H. (1999), Jaskiniowcy zagubieni w XXI wieku, WSiP, Warszawa.
Piotrowicz R. (2015), Zrozumieć niepełnosprawność - wspomaganie w uczeniu … do rodziców, nauczycieli i terapeutów, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa.
Piszczek M. (2016), Wczesne wspomaganie rozwoju najczęściej popełnione błędy, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków.

Literatura podstawowa
Grzegorzewska I., Cierpiałkowska L., Borkowska A.R. (2020), Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa, rozdziały: 4, 5, 10, 31.
Brazelton T.B., Sparrow J.D. (2013). Rozwój dziecka 0-3, GWP, Sopot.
Klasyfikacja diagnostyczna zaburzeń psychicznych i rozwojowych w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa (2022), Oficyna Wydawnicza Fundament, Warszawa.
Rymarczyk K (2014), Neurofizjologiczne uwarunkowania rozwoju dziecka wpływ doświadczenia na rozwój układu nerwowego, w: Interdyscyplinarny uwarunkowania rozwoju małego dziecka. Wybrane zagadnienia, R. Piotrowicz (red.), Wydawnictwo APS, Warszawa, s. 80-109.
Mikler-Chwastek A. (2011), Sprawdzian rozwoju psychoruchowego niemowląt, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk.
Będkowska-Heine V. (2016) Małe dziecko w procesie terapeutycznym, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków, s. 65-71.
Strassmeier W. (2012), Interwencja wczesnodziecięca. 260 praktycznych ćwiczeń dla małych dzieci z trudnościami w rozwoju, Harmonia Universalis, Gdańsk.
Cieszyńska J., Korendo M. (2018), Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6. roku życia, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków.
Jegier A., Kurelska B. (2019), Kształtowanie i wspieranie rozwoju psychoruchowego małych dzieci w żłobku, Wydawnictwo Difin, Warszawa.

Literatura uzupełniająca
Piotrowicz R. (2014), W poszukiwaniu interdyscyplinarnego modelu wsparcia małego dziecka i rodziny, w: Interdyscyplinarny uwarunkowania rozwoju małego dziecka. Wybrane zagadnienia, R. Piotrowicz (red.), Wydawnictwo APS, Warszawa, s. 20-48.
Woolfson R.C. (2002). Zdolne niemowlę. Jak rozwijać wrodzone zdolności dziecka, Muza S.A, Warszawa.
Olechnowicz H. (1999), Jaskiniowcy zagubieni w XXI wieku, WSiP, Warszawa.
Piotrowicz R. (2015), Zrozumieć niepełnosprawność - wspomaganie w uczeniu … do rodziców, nauczycieli i terapeutów, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa.
Piszczek M. (2016), Wczesne wspomaganie rozwoju najczęściej popełnione błędy, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków.

Literatura:
Brzezińska, A. (2005). Psychologiczne portrety człowieka. Sopot: GWP
Grzegorzewska I., Cierpiałkowska L., Borkowska A.R. (2020), Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa, rozdziały: 4, 5, 10, 31.
Brazelton T.B., Sparrow J.D. (2013). Rozwój dziecka 0-3, GWP, Sopot.
Klasyfikacja diagnostyczna zaburzeń psychicznych i rozwojowych w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa (2022), Oficyna Wydawnicza Fundament, Warszawa.
Rymarczyk K (2014), Neurofizjologiczne uwarunkowania rozwoju dziecka wpływ doświadczenia na rozwój układu nerwowego, w: Interdyscyplinarny uwarunkowania rozwoju małego dziecka. Wybrane zagadnienia, R. Piotrowicz (red.), Wydawnictwo APS, Warszawa, s. 80-109.
Mikler-Chwastek A. (2011), Sprawdzian rozwoju psychoruchowego niemowląt, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk.
Będkowska-Heine V. (2016) Małe dziecko w procesie terapeutycznym, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków, s. 65-71.
Strassmeier W. (2012), Interwencja wczesnodziecięca. 260 praktycznych ćwiczeń dla małych dzieci z trudnościami w rozwoju, Harmonia Universalis, Gdańsk.
Cieszyńska J., Korendo M. (2018), Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6. roku życia, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków.
Jegier A., Kurelska B. (2019), Kształtowanie i wspieranie rozwoju psychoruchowego małych dzieci w żłobku, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Literatura uzupełniająca
Piotrowicz R. (2014), W poszukiwaniu interdyscyplinarnego modelu wsparcia małego dziecka i rodziny, w: Interdyscyplinarny uwarunkowania rozwoju małego dziecka. Wybrane zagadnienia, R. Piotrowicz (red.), Wydawnictwo APS, Warszawa, s. 20-48.
Woolfson R.C. (2002). Zdolne niemowlę. Jak rozwijać wrodzone zdolności dziecka, Muza S.A, Warszawa.
Olechnowicz H. (1999), Jaskiniowcy zagubieni w XXI wieku, WSiP, Warszawa.
Piotrowicz R. (2015), Zrozumieć niepełnosprawność - wspomaganie w uczeniu … do rodziców, nauczycieli i terapeutów, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa.
Piszczek M. (2016), Wczesne wspomaganie rozwoju najczęściej popełnione błędy, w: B. Cytowska, B. Winczura (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków.

ECTS 4
wykład 15h
ćwiczenia 15h
przygotowanie do zajęć 70h

ECTS 4
wykład 15h
ćwiczenia 15h
przygotowanie do zajęć 70h

ECTS 4
wykład 15h
ćwiczenia 15h
przygotowanie do zajęć 70h

Metody kształcenia:
• Informacyjne (wiedza): dyskusja panelowa, dyskusja w grupach, rozmowa kierowana, burza mózgów, praca z tekstem, prezentacja multimedialna;
• Heurystyczne (umiejętności): dyskusja, mapa mentalna, kula śniegowa, praca z tekstem, studia przypadków;
• Praktyczne (kompetencje): dyskusja, metoda projektów.
Nakład pracy studenta:
Godziny kontaktowe: 30 godz. (wykład 15h, ćwiczenia 15h)
Przygotowanie się do zajęć, lektury - 40
Przygotowanie pracy na zaliczenie – 40
Przygotowanie się do egzaminu - 40
Sumaryczna liczba punktów ECTS – 5

Metody kształcenia:
• Informacyjne (wiedza): dyskusja panelowa, dyskusja w grupach, rozmowa kierowana, burza mózgów, praca z tekstem, prezentacja multimedialna;
• Heurystyczne (umiejętności): dyskusja, mapa mentalna, kula śniegowa, praca z tekstem, studia przypadków;
• Praktyczne (kompetencje): dyskusja, metoda projektów.
Nakład pracy studenta:
Godziny kontaktowe: 20 godz. (wykład 5h, ćwiczenia 15h)
Przygotowanie się do zajęć, lektury - 40
Przygotowanie pracy na zaliczenie – 45
Przygotowanie się do egzaminu - 45
Sumaryczna liczba punktów ECTS – 5