Środowiskowe konteksty wychowania PW-5F-SKW

Celem przedmiotu „Środowiskowe konteksty wychowania „ jest kształcenie w zakresie różnych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich specyfiki, uwarunkowań oraz interdyscyplinarnego zaplecza teoretycznego. Doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, a także analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym.
• Bliższe i dalsze środowisko dziecka w wieku przedszkolnym i ucznia w młodszym wieku szkolnym i procesy rządzące funkcjonowaniem tych środowisk.
• Prowadzenie wywiadu środowiskowego i analizowanie jego wyników.
• Warunki formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci.
• Prezentacja i analiza gotowych wzorów oraz wspólne wypracowanie praktycznych sposobów poznawania problemów środowiska wychowawczego ucznia.
• Organizacja i udzielanie na różne sposoby i w różnych zakresach zdeterminowanych potrzebami dziecka (teoria pedagogiczna)
• Prawo oświatowe a praktyka, wsparcie psychologiczno-pedagogicznego rodzin (analiza przypadków rodzin w problemami: dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny nadopiekuńczej).
• Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne, fenomen niepełnosprawności itp. jako czynniki determinujące kontekst procesu wychowania.
• Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej w środowisku wychowawczym dziecka;
• Typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami w głównych środowiskach wychowawczych dziecka i ucznia;

Codzienność dziecka w mikrośrodowiskach wychowawczych. Dziecko w relacjach ze środowiskiem - na przykładzie badań z udziałem uczniów klas I-III w czasie edukacji zdalnej. Doświadczenia dzieci w sytuacji kryzysowej a poczucie bezpieczeństwa. Zaburzenie codzienności, niecodzienność, doświadczanie emocje, rola rodziny i rówieśników oraz nauczyciela w sytuacjach trudnych.
Społeczne uwarunkowania procesów wychowania i kształcenia. Dziecko w przestrzeni międzyludzkiej - ontologiczne, epistemologiczne, aksjologiczne i antropologiczne podstawy wychowania. Wychowanie z punktu widzenia dyskursu strukturalno-funkcjonalistycznego, humanistyczno-adaptacyjnego, konstruktywizmu społecznego i krytyczno-emancypacyjnego.
Dziecko jako aktywny aktor społeczny, dziecko jako współtwórca wiedzy, swojej podmiotowości i wspólnoty. Społeczne role dziecka, modele samoregulacji a style działań wychowawczych. Podstawa programowa jako przykład urzędowego dyskursu pedagogicznego - formy zapisów w podstawie programowej wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej, ich analiza i propozycje ujęć do planów wychowawczych. Zjawisko samospełniającego się proroctwa. Rola relacji uczeń – mentor w procesie wychowania. Dzieci Działalność Stowarzyszenie WIOSNA, Akademia Przyszłości. Zjawisko, przyczyny i skutki wypalenia szkolnego, przeciążenia edukacyjnego. Dziecko zdolne w perspektywie wsparcia
Bliższe i dalsze środowisko dziecka w wieku przedszkolnym i ucznia w młodszym wieku szkolnym - koncepcje teoretyczne. Model Uwe Bronfenbrennera - proces-osoba-konteksty. Rola mikrośrodowiska wychowawczego. Rodzina, przedszkole, szkoła - osobowe, emocjonalne, symboliczne i fizyczne właściwości środowiska - sprzyjające i hamujące zaangażowanie podmiotu. Przykłady relacji wychowawczo-edukacyjnych w rodzinie z punktu widzenia rodziców, dziecka, i nauczyciela. Znaczenie interakcji i działania dziecka dla rozwoju indywidualności i podmiotowości dziecka. Poznawanie właściwości środowiska wychowawczego - analiza gotowych wzorów i narzędzi.
Role społeczne i typy relacji międzyludzkich a procesy rządzące tymi relacjami w środowisku rodzinnym, instytucjonalnym i rówieśniczym. Pojęcie roli społecznej, jej struktura i wzory. Role płciowe a uczenie się społeczne. Style wychowawcze rodziców. Wiedza ukryta rodziców, wychowawców i nauczycieli a style wychowawcze. Diagnoza pedagogiczna środowiska rodzinnego. Narzędzia rozpoznawania stylów wychowawczych osób znaczących. Poznawanie problemów środowiska wychowawczego rodziny. Prowadzenie wywiadu środowiskowego i analizowanie jego wyników.
Instytucjonalne wzory relacji w przestrzeni międzyludzkiej a rozwijanie osobowości i samokierowania dziecka. Wzory relacji w przedszkolu i szkole. Dialog w relacjach codziennych - analiza przykładów, rozpoznawanie ukrytego przesłania i projektowanie dialogu w wybranych kontekstach. Relacje rówieśnicze, podwórka współczesnego dzieciństwa. Hybrydowe i wyspowe podwórka. Znaczenie zabaw i gier w plenerze, zajęć poza salą /przedszkolną/szkolną dla rozwoju relacji i więzi koleżeńskich. Specyfika zabaw i więzi w podwórkach wirtualnych. Media społecznościowe jako czynnik kształtujący postawy dzieci i młodzieży. Analiza przykładów zachowań obserwowanych w Internecie i jego wpływu.

Rodzina, przedszkole, szkoła - warunki i formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci. Dobre praktyki - od współpracy do partycypacji. Przykłady współpracy, refleksje studentów i wspólne projektowanie rozwiązań, z poszanowaniem praw dziecka i zasad demokratycznych.
Organizacja i udzielanie pomocy i wsparcia w różnych zakresach zdeterminowanych potrzebami dziecka (teoria pedagogiczna, prawo oświatowe a praktyka), wsparcia psychologiczno-pedagogicznego rodzin (analiza przypadków rodzin w problemami: dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny nadopiekuńczej).

Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej - przejawy w przestrzeni społecznej, politycznej i oświatowej. Bariery społecznej integracji. Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne - modele rozwiązań lokalnych i pedagogicznych. Środowiskowe konteksty wychowania i kształcenia wynikające z wielokulturowości i międzykulturowości. Dziecko-Uchodźca w przedszkolu i szkole. Rozpoznanie w konkretnej placówce -wywiad z dyrektorem, nauczycielem, rodzicem. Wsparcie nauczycieli - korzystanie z zasobów internetowych.

Fenomen niepełnosprawności jako czynniki determinujące kontekst procesu wychowania. Działania na rzecz edukacji włączającej. Założenia "Modelu edukacji dla wszystkich", cele działania i projektowanie rozwiązań systemowych. Dziecko ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w przedszkolu i szkole oraz model pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Diagnoza, ocena potrzeb i postępów osób uczących się. Środowisko uczenia się oraz rola i zadania placówek wspierających edukację włączającą. Dziecko ze specjalnymi potrzebami w konkretnej placówce - system wsparcia - wywiady z dyrektorami placówek (do wyboru grupy).

Celem przedmiotu „Środowiskowe konteksty wychowania „ jest kształcenie w zakresie różnych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich specyfiki, uwarunkowań oraz interdyscyplinarnego zaplecza teoretycznego. Doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, a także analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym.
• Bliższe i dalsze środowisko dziecka w wieku przedszkolnym i ucznia w młodszym wieku szkolnym i procesy rządzące funkcjonowaniem tych środowisk.
• Prowadzenie wywiadu środowiskowego i analizowanie jego wyników.
• Warunki formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci.
• Prezentacja i analiza gotowych wzorów oraz wspólne wypracowanie praktycznych sposobów poznawania problemów środowiska wychowawczego ucznia.
• Organizacja i udzielanie na różne sposoby i w różnych zakresach zdeterminowanych potrzebami dziecka (teoria pedagogiczna)
• Prawo oświatowe a praktyka, wsparcie psychologiczno-pedagogicznego rodzin (analiza przypadków rodzin w problemami: dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny nadopiekuńczej).
• Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne, fenomen niepełnosprawności itp. jako czynniki determinujące kontekst procesu wychowania.
• Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej w środowisku wychowawczym dziecka;
• Typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami w głównych środowiskach wychowawczych dziecka i ucznia;

Celem przedmiotu „Środowiskowe konteksty wychowania „ jest kształcenie w zakresie różnych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich specyfiki, uwarunkowań oraz interdyscyplinarnego zaplecza teoretycznego. Doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, a także analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym.
• Bliższe i dalsze środowisko dziecka w wieku przedszkolnym i ucznia w młodszym wieku szkolnym i procesy rządzące funkcjonowaniem tych środowisk.
• Prowadzenie wywiadu środowiskowego i analizowanie jego wyników.
• Warunki formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci.
• Prezentacja i analiza gotowych wzorów oraz wspólne wypracowanie praktycznych sposobów poznawania problemów środowiska wychowawczego ucznia.
• Organizacja i udzielanie na różne sposoby i w różnych zakresach zdeterminowanych potrzebami dziecka (teoria pedagogiczna)
• Prawo oświatowe a praktyka, wsparcie psychologiczno-pedagogicznego rodzin (analiza przypadków rodzin w problemami: dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny nadopiekuńczej).
• Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne, fenomen niepełnosprawności itp. jako czynniki determinujące kontekst procesu wychowania.
• Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej w środowisku wychowawczym dziecka;
• Typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami w głównych środowiskach wychowawczych dziecka i ucznia;

Celem ćwiczeń z przedmiotu „Środowiskowe konteksty wychowania „ jest kształcenie w zakresie różnych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich specyfiki, uwarunkowań oraz interdyscyplinarnego zaplecza teoretycznego.
Doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o środowisku wychowawczym oraz nabycie kompetencji w przeprowadzaniu analizy tekstów źródłowych, a także analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym.

TREŚCI KSZTAŁCENIA:

• Środowiskowe uwarunkowania procesów wychowania; Ontologiczne, aksjologiczne i antropologiczne podstawy wychowania dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym; 3h
• Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne, fenomen niepełnosprawności (np.) jako czynnik determinujący kontekst procesu wychowania. Typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami w głównych środowiskach wychowawczych dziecka i ucznia; 3h

• Przeprowadzenie obserwacji i wywiadu środowiskowego oraz analizowanie jego wyników. Prezentacja i analiza gotowych wzorów oraz wspólne wypracowanie praktycznych sposobów poznawania problemów środowiska wychowawczego dziecka; 3h
• Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne rodzin (analiza przypadków rodzin z problemami; dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny z uzależnieniami). Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej w środowisku wychowawczym dziecka; 3h
• Warunki i formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci. Prawo oświatowe a praktyka, wsparcie psychologiczno-pedagogiczne rodzin.3h

Celem przedmiotu „Środowiskowe konteksty wychowania „ jest kształcenie w zakresie różnych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich specyfiki, uwarunkowań oraz interdyscyplinarnego zaplecza teoretycznego. Doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, a także analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym.

• Bliższe i dalsze środowisko dziecka w wieku przedszkolnym i ucznia w młodszym wieku szkolnym i procesy rządzące funkcjonowaniem tych środowisk.

• Prowadzenie wywiadu środowiskowego i analizowanie jego wyników.

• Warunki formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci.

• Prezentacja i analiza gotowych wzorów oraz wspólne wypracowanie praktycznych sposobów poznawania problemów środowiska wychowawczego ucznia.

• Organizacja i udzielanie na różne sposoby i w różnych zakresach zdeterminowanych potrzebami dziecka (teoria pedagogiczna)

• Prawo oświatowe a praktyka, wsparcie psychologiczno-pedagogicznego rodzin (analiza przypadków rodzin w problemami: dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny nadopiekuńczej).

• Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne, fenomen niepełnosprawności itp. jako czynniki determinujące kontekst procesu wychowania.

• Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej w środowisku wychowawczym dziecka;

• Typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami w głównych środowiskach wychowawczych dziecka i ucznia;

Celem przedmiotu „Środowiskowe konteksty wychowania „ jest kształcenie w zakresie różnych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich specyfiki, uwarunkowań oraz interdyscyplinarnego zaplecza teoretycznego. Doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, a także analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym.
• Bliższe i dalsze środowisko dziecka w wieku przedszkolnym i ucznia w młodszym wieku szkolnym i procesy rządzące funkcjonowaniem tych środowisk.
• Prowadzenie wywiadu środowiskowego i analizowanie jego wyników.
• Warunki formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci.
• Prezentacja i analiza gotowych wzorów oraz wspólne wypracowanie praktycznych sposobów poznawania problemów środowiska wychowawczego ucznia.
• Organizacja i udzielanie na różne sposoby i w różnych zakresach zdeterminowanych potrzebami dziecka (teoria pedagogiczna)
• Prawo oświatowe a praktyka, wsparcie psychologiczno-pedagogicznego rodzin (analiza przypadków rodzin w problemami: dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny nadopiekuńczej).
• Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne, fenomen niepełnosprawności itp. jako czynniki determinujące kontekst procesu wychowania.
• Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej w środowisku wychowawczym dziecka;
• Typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami w głównych środowiskach wychowawczych dziecka i ucznia;

Celem ćwiczeń z przedmiotu „Środowiskowe konteksty wychowania „ jest kształcenie w zakresie różnych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich specyfiki, uwarunkowań oraz interdyscyplinarnego zaplecza teoretycznego.
Doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o środowisku wychowawczym oraz nabycie kompetencji w przeprowadzaniu analizy tekstów źródłowych, a także analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym.

TREŚCI KSZTAŁCENIA:

• Środowiskowe uwarunkowania procesów wychowania; Ontologiczne, aksjologiczne i antropologiczne podstawy wychowania dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym; 3h
• Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne, fenomen niepełnosprawności (np.) jako czynnik determinujący kontekst procesu wychowania. Typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami w głównych środowiskach wychowawczych dziecka i ucznia; 3h

• Przeprowadzenie obserwacji i wywiadu środowiskowego oraz analizowanie jego wyników. Prezentacja i analiza gotowych wzorów oraz wspólne wypracowanie praktycznych sposobów poznawania problemów środowiska wychowawczego dziecka; 3h
• Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne rodzin (analiza przypadków rodzin z problemami; dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny z uzależnieniami). Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej w środowisku wychowawczym dziecka; 3h
• Warunki i formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci. Prawo oświatowe a praktyka, wsparcie psychologiczno-pedagogiczne rodzin.3h

Celem przedmiotu jest pogłębienie wiedzy z zakresu zróżnicowanych środowisk rozwoju i wychowania dziecka. Kurs zakłada integrację wiedzy teoretycznej z praktyką pedagogiczną, ukazując znaczenie środowiska w kształtowaniu tożsamości, wartości, postaw i kompetencji społecznych dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.

Zakres merytoryczny obejmuje analizę środowiska wychowawczego w ujęciu teoretycznym, w tym jego definicji, komponentów oraz podstaw ontologicznych, aksjologicznych i antropologicznych. Omawiane są funkcje rodziny jako pierwotnego środowiska socjalizacji, rola środowiska lokalnego i wspólnotowego w procesie kształtowania tożsamości, a także znaczenie instytucjonalnych środowisk wychowawczych – przedszkola i szkoły – w rozwoju osobowości dziecka. W programie przewidziano również analizę specyfiki środowiska terapeutycznego i medycznego oraz jego roli w sytuacjach kryzysowych.

Istotnym elementem kursu jest refleksja nad kulturowymi, społecznymi i technologicznymi wymiarami środowiska wychowawczego. Omawiane są procesy socjalizacyjne związane z kulturą wysoką, popularną i cyfrową, a także zjawiska inkluzji i ekskluzji społecznej, wielokulturowości, różnorodności i migracji. Szczególne znaczenie przypisuje się analizie współczesnych wyzwań wychowania, takich jak wpływ mediów, konsumpcjonizmu i nowych technologii na rozwój dziecka. Integralną część przedmiotu stanowi problematyka współpracy z rodzicami.

Ćwiczenia mają charakter praktyczny i obejmują analizę studiów przypadków, symulacje, projekty dydaktyczne oraz interpretację tekstów kultury – filmów, literatury dziecięcej i narracji filozoficznych – wykorzystywanych jako narzędzia analizy środowiska wychowawczego i wspierania procesów edukacyjnych; w tym projektowania działań wychowawczych.

Efektem kształcenia jest pogłębiona wiedza o środowiskach wychowawczych oraz ich znaczeniu w procesie rozwoju dziecka. Absolwent posiada wiedzę na temat środowiskowych uwarunkowań procesów wychowania i kształcenia, w tym podstaw ontologicznych, aksjologicznych i antropologicznych oraz relacji społecznych w głównych środowiskach rozwoju dziecka. Potrafi krytycznie wykorzystywać zdobytą wiedzę teoretyczną, formułując pogłębione wypowiedzi pisemne i ustne dotyczące środowiskowych kontekstów wychowania. Jest przygotowany/przygotowana do doceniania znaczenia nauk pedagogicznych dla rozwoju dziecka oraz budowania prawidłowych relacji społecznych.

Celem ćwiczeń z przedmiotu „Środowiskowe konteksty wychowania „ jest kształcenie w zakresie różnych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich specyfiki, uwarunkowań oraz interdyscyplinarnego zaplecza teoretycznego.
Doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o środowisku wychowawczym oraz nabycie kompetencji w przeprowadzaniu analizy tekstów źródłowych, a także analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym.

TREŚCI KSZTAŁCENIA:

• Środowiskowe uwarunkowania procesów wychowania; Ontologiczne, aksjologiczne i antropologiczne podstawy wychowania dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym; 3h
• Mniejszości narodowe wyznaniowe i religijne, fenomen niepełnosprawności (np.) jako czynnik determinujący kontekst procesu wychowania. Typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami w głównych środowiskach wychowawczych dziecka i ucznia; 3h

• Przeprowadzenie obserwacji i wywiadu środowiskowego oraz analizowanie jego wyników. Prezentacja i analiza gotowych wzorów oraz wspólne wypracowanie praktycznych sposobów poznawania problemów środowiska wychowawczego dziecka; 3h
• Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne rodzin (analiza przypadków rodzin z problemami; dziecko z rodziny niepełnej, dziecko zaniedbywane, dziecko maltretowane; dziecko z rodziny z uzależnieniami). Zjawisko ekskluzji i inkluzji społecznej w środowisku wychowawczym dziecka; 3h
• Warunki i formy efektywnej współpracy nauczyciela z rodzicami w kształceniu i wychowaniu dzieci. Prawo oświatowe a praktyka, wsparcie psychologiczno-pedagogiczne rodzin.3h

Literatura obowiązkowa:
Bell P.A., Greene Th .C., Fisher J.D., Baum A., Psychologia środowiskowa, Gdańsk 2004.
Brody N., Crowley M.J., Wpływ środowiska (i genów) na osobowość i inteligencję [w:] Geny
i środowisko a zachowanie, W. Oniszczenko (red.), Warszawa 2002.
Dołęga J.M., Znaczenie podstaw moralnych społeczeństwa we wdrażaniu zrównoważonego
rozwoju [w:] Edukacja środowiskowa wzmocnieniem zrównoważonego rozwoju, D. Cichy
(red.), Warszawa 2005.
Kawula S., Istota i zakres diagnostyki pedagogicznej środowiska [w:] Pedagogika społeczna.
Dokonania – aktualność – perspektywy, S. Kawula (red.), Toruń 2001.
Kawula S., Człowiek w relacjach socjopedagogicznych, Toruń 2004.
Karwowska-Struczyk M., Nisze ekologiczne a rozwój dziecka, Warszawa 2000.
Modrzewski J., Problem szans i zagrożeń socjalizacyjnych dzieci i młodzieży w wymiarze
społeczeństwa globalnego środowiska lokalnego [w:] T. Frąckowiak, P. Mosiek, A. Radziewicz-Winnicki, Społeczne procesy modernizacyjne w środowisku lokalnym średniego
miasta (doświadczenia i propozycje), Rawicz–Leszno 2005.
Sroczyński W., Rozwój kompetencji społecznych w ciągu całego życia – osoba na linii życia,
„Zarządzanie i Edukacja” 2003, nr 4.
Szymański M.J., Studia i szkice z socjologii edukacji, Warszawa 2000.
Izdebska J., 2000, Dziecko w rodzinie u progu X X I wieku, Białystok.
Izdebska J., 2003, Dziecko w rodzinie i środowisku rówieśniczym, Białystok.
Kawula S., Brągiel J., Jankę A., 2007, Pedagogika rodziny, Toruń.
Literatura uzupełniająca:
Tyszka Z., 2001, System metodologiczny wieloaspektowej integralnej analizy życia rodzinnego, Poznań.
Ziemska M. red., 2001, Rodzina współczesna, Warszawa.

Literatura podstawowa:
• Stanisław Kawula, Józefa Brągiel, Andrzej W. Janke ( 2019).Pedagogika rodziny: obszary i panorama problemów. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek (pozycja dostępna w PDF).
• Hanna Krauze-Sikorska i Michał Klichowski (2020). Pedagogika dziecka. Podręcznik akademicki. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
W tym rozdziały:
Społeczny wymiar dzieciństwa.
Relacje dziecka z rodzicami.
Relacje rodziców z dziećmi w alternatywnych formach życia rodzinnego.
Współdziałanie rodziców i nauczyciel.
Dziecko ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w przedszkolu i szkole.
• Dorota Klus-Stańska, Maria Szczepska-Pustkowska (2009). Pedagogika wczesnoszkolna - dyskursy, problemy rozwiązania, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
W tym rozdziały:
Nauczyciel z uczniami, rodzicami i lokalną społecznością. Koncepcje partnerstwa edukacyjnego.
Dziecko z obszarów biedy i zaniedbań kulturowych.
• Anna Górka-Strzałkowska (2021). Szkoła dobra na wszystko. Funkcje opiekuńczo-wychowawcze szkoły w Warce. Warszawa: Wydawnictwo APS.
W tym rozdział:
Szkoła w środowisku - diagnoza społeczna.
• Ewa Wysocka (2013). Diagnoza pedagogiczna: nowe obszary i rozwiązania. Kraków:"Impuls". (wybrane zagadnienia)
• Marek Siwicki (2021). Nowe podwórka współczesnego dzieciństwa. Warszawa: Wydawnictwo APS. Rozdział 8.
Literatura dodatkowa:
• Józefa Bałachowicz, Edyta Cwikła, Marta Krasuska-Betiuk, Monika Kupiec (2021). Społeczne konstruowanie roli ucznia edukacji wczesnoszkolnej: dyskursy. oczekiwania, praktyki. Warszawa: Wydawnictwo APS.
• Zofia Frączek (2017). Wychowawcze funkcjonowanie rodziny a zachowania uczniów w środowisku szkolnym. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytet Rzeszowski (wybrane rozdziały).
• Magdalena Gawrych (2022). Natura a zdrowie psychiczne. Warszawa: Wydawnictwo APS.(wybrane rozdziały.)
• Ewa Lewandowska, Jolanta Andrzejewska J. (2021). Practice in Poland – a new dimension of professionalisation: the teacher cooperating with families, in Liz Hryniewicz and Paulette Luff, PARTNERSHIP WITH PARENTS IN EARLY CHILDHOOD SETTINGS Insights from Five European Countries, Londyn2020: Routledge, s. 133 - 144.
• Dean Keith Simonton (2010) Geniusz. Warszawa: Wydawnictw APS (wybrane rozdziały).
• Michael Schulte – Markwort (2017) Wypalone dzieci. O presji osiągnięć i pogoni za sukcesem. Gdańsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.
• Małgorzata Bogunia – Borowska ( 2019) Współczesny świat dziecka. Media i konsumpcja. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Stefan T. Kwiatkowski, Dominika Walczak (2017) Kompetencje interpersonalne w pracy współczesnego nauczyciela Warszawa: Wydawnictwo APS.
• Katarzyna Schier (2021) Dorosłe dzieci Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Czasopisma (wybrana problematyka):

"Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze" (dostępne na stronie APS Czasopisma)
np. Lucyna Telka, Pisanie- konieczna aktywność wychowawcy. 2020, nr 4, s. 25-32.

"Praca Socjalna" (dostępne na stronie APS Czasopisma).

Literatura
• Dudziak Urszula (2002) „Wychowanie w klasie szkolnej”. WSIP
• Jarosz E, Wysocka E, (2020) Diagnoza psychopedagogiczna. Podstawowe problemy i rozwiązania, Żak
• Lukasek A, (2020) Niewidzialne dzieci w systemie zdalnej edukacji, prawo dziecka do nauki. próba analizy zjawiska w: State and society facing pandemic, doi: 10.13166/mng/100039
• Liszcz K. Dziecko z Fas w domu i szkole, Kraków 2011
• Kurzępa J. Młodzi , piękne i niedrodzy . Młodość w objęciach seksbiznesu. Rubikon Warszawa 2012
• Wykorzystywanie seksualne dzieci :terapia badania praktyka red. M. Sajkowska 2004 Warszawa FDN
• Przemoc w rodzinie. Jak przedszkole może pomóc dziecku, Lukasek A, (2019) w red. Szurowska B, Przedszkole w sytuacji trudnej , zdążyć z pomocą
• Przemoc w rodzinie -krzywdzenie małych dzieci ochrona , pomoc Lukasek A, (2019) w red .Szurowska B, Rodzina w sytuacji trudnej , zdążyć z pomocą cz. 1
• Mediacja szkolna: Zasady, procedury, kompetencje : szkolny ośrodek mediacji (2016).red. A. Lukasek, M. Bąkiewicz. – Warszawa : Conviventia,
• Słupek K. (2018), Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Harmonia, Gdańsk
• Skuteczna praca wychowawcza nauczyciela z uczniem (2014)/ Aneta Paszkiewicz. – Warszawa : “Difin”,
• Wychowanie i wspieranie rozwoju małych dzieci w domu, żłobku i przedszkolu, (2017) red Mikler , Chwastek A, Difin

Literatura dodatkowa
• Jarosz-Bilińska A, Komunikacja, emocje, relacje, (2020) Karty pracy, WIR
• Kompetentny wychowawca (2001)/ [red. Jerzy Celiński-Mysław] ; Fundacja Bonum Educationis. – Siedlce : FBE,
• Lukasek A., Nauczyciel-wychowawca kreatorem mediacji w szkole Teacher – tutor as a creator of mediation at school EDUKACJA ustawiczna DOROSŁYCH 4/2014 s.302-307
• Opfer H. Kato tata Nie pamiętnik 2009
• Paszkiewicz A., Łobacz M. (2013), Uczeń o specjalnych potrzebach wychowawczych w klasie szkolnej
• Samo Życie Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w systemie edukacji w świetle nowych przepisów prawa oświatowego, (2017), ORE

Czasopisma
•Wychowanie w przedszkolu
•Problemy Opiekuńczo Wychowawcze (wybrane zagadnienia)

Literatura
• Dudziak Urszula (2002) „Wychowanie w klasie szkolnej”. WSIP
• Jarosz E, Wysocka E, (2020) Diagnoza psychopedagogiczna. Podstawowe problemy i rozwiązania, Żak
• Lukasek A, (2020) Niewidzialne dzieci w systemie zdalnej edukacji, prawo dziecka do nauki. próba analizy zjawiska w: State and society facing pandemic, doi: 10.13166/mng/100039
• Liszcz K. Dziecko z Fas w domu i szkole, Kraków 2011
• Kurzępa J. Młodzi , piękne i niedrodzy . Młodość w objęciach seksbiznesu. Rubikon Warszawa 2012
• Wykorzystywanie seksualne dzieci :terapia badania praktyka red. M. Sajkowska 2004 Warszawa FDN
• Przemoc w rodzinie. Jak przedszkole może pomóc dziecku, Lukasek A, (2019) w red. Szurowska B, Przedszkole w sytuacji trudnej , zdążyć z pomocą
• Przemoc w rodzinie -krzywdzenie małych dzieci ochrona , pomoc Lukasek A, (2019) w red .Szurowska B, Rodzina w sytuacji trudnej , zdążyć z pomocą cz. 1
• Mediacja szkolna: Zasady, procedury, kompetencje : szkolny ośrodek mediacji (2016).red. A. Lukasek, M. Bąkiewicz. – Warszawa : Conviventia,
• Słupek K. (2018), Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Harmonia, Gdańsk
• Skuteczna praca wychowawcza nauczyciela z uczniem (2014)/ Aneta Paszkiewicz. – Warszawa : “Difin”,
• Wychowanie i wspieranie rozwoju małych dzieci w domu, żłobku i przedszkolu, (2017) red Mikler , Chwastek A, Difin

Literatura dodatkowa
• Jarosz-Bilińska A, Komunikacja, emocje, relacje, (2020) Karty pracy, WIR
• Kompetentny wychowawca (2001)/ [red. Jerzy Celiński-Mysław] ; Fundacja Bonum Educationis. – Siedlce : FBE,
• Lukasek A., Nauczyciel-wychowawca kreatorem mediacji w szkole Teacher – tutor as a creator of mediation at school EDUKACJA ustawiczna DOROSŁYCH 4/2014 s.302-307
• Opfer H. Kato tata Nie pamiętnik 2009
• Paszkiewicz A., Łobacz M. (2013), Uczeń o specjalnych potrzebach wychowawczych w klasie szkolnej
• Samo Życie Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w systemie edukacji w świetle nowych przepisów prawa oświatowego, (2017), ORE

Czasopisma
•Wychowanie w przedszkolu
•Problemy Opiekuńczo Wychowawcze (wybrane zagadnienia)

• Brody N., Crowley M.J., Wpływ środowiska (i genów) na osobowość i inteligencję [w:] Geny i środowisko a zachowanie, W. Oniszczenko (red.), Warszawa 2002
• Dołęga J.M., Znaczenie podstaw moralnych społeczeństwa we wdrażaniu zrównoważonego rozwoju [w:] Edukacja środowiskowa wzmocnieniem zrównoważonego rozwoju, D. Cichy (red.), Warszawa 2005.
• Kawula S., Istota i zakres diagnostyki pedagogicznej środowiska [w:] Pedagogika społeczna. Dokonania – aktualność – perspektywy, S. Kawula (red.), Toruń 2001.
• Kawula S., Człowiek w relacjach socjopedagogicznych, Toruń 2004.
• Izdebska J., Dziecko w rodzinie i środowisku rówieśniczym, Białystok 2003.
• Kawula S., Brągiel J., Jankę A., Pedagogika rodziny, Toruń 2007.
• Tyszka Z., System metodologiczny wieloaspektowej integralnej analizy życia rodzinnego, Poznań 2001.

LITERATURA UZUPEŁNIAJACA
• Jarosz-Bilińska A, Komunikacja, emocje, relacje, Karty pracy wspomagające rozwój umiejętności społecznych, WIR, 2020;
• Celiński-Mysław J., Kompetentny wychowawca; Fundacja Bonum Educationis. – Siedlce : FBE, 2001.
• Lukasek A., Nauczyciel-wychowawca kreatorem mediacji w szkole Teacher – tutor as a creator of mediation at school, EDUKACJA ustawiczna DOROSŁYCH Nr 4/2014 s.302-307.
• Górka-Strzałkowska A., Szkoła dobra na wszystko. Funkcje opiekuńczo-wychowawcze szkoły w Warce. Wydawnictwo APS, Warszawa 2021.
• Siwicki M., Nowe podwórka współczesnego dzieciństwa, Wydawnictwo APS, Warszawa 2021.

Literatura

• Dudziak Urszula (2002) „Wychowanie w klasie szkolnej”. WSIP

• Jarosz E, Wysocka E, (2020) Diagnoza psychopedagogiczna. Podstawowe problemy i rozwiązania, Żak

• Lukasek A, (2020) Niewidzialne dzieci w systemie zdalnej edukacji, prawo dziecka do nauki. próba analizy zjawiska w: State and society facing pandemic, doi: 10.13166/mng/100039

• Liszcz K. Dziecko z Fas w domu i szkole, Kraków 2011

• Kurzępa J. Młodzi , piękne i niedrodzy . Młodość w objęciach seksbiznesu. Rubikon Warszawa 2012

• Wykorzystywanie seksualne dzieci :terapia badania praktyka red. M. Sajkowska 2004 Warszawa FDN

• Przemoc w rodzinie. Jak przedszkole może pomóc dziecku, Lukasek A, (2019) w red. Szurowska B, Przedszkole w sytuacji trudnej , zdążyć z pomocą

• Przemoc w rodzinie -krzywdzenie małych dzieci ochrona , pomoc Lukasek A, (2019) w red .Szurowska B, Rodzina w sytuacji trudnej , zdążyć z pomocą cz. 1

• Mediacja szkolna: Zasady, procedury, kompetencje : szkolny ośrodek mediacji (2016).red. A. Lukasek, M. Bąkiewicz. – Warszawa : Conviventia,

• Słupek K. (2018), Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Harmonia, Gdańsk

• Skuteczna praca wychowawcza nauczyciela z uczniem (2014)/ Aneta Paszkiewicz. – Warszawa : “Difin”,

• Wychowanie i wspieranie rozwoju małych dzieci w domu, żłobku i przedszkolu, (2017) red Mikler , Chwastek A, Difin

Literatura dodatkowa

• Jarosz-Bilińska A, Komunikacja, emocje, relacje, (2020) Karty pracy, WIR

• Kompetentny wychowawca (2001)/ [red. Jerzy Celiński-Mysław] ; Fundacja Bonum Educationis. – Siedlce : FBE,

• Lukasek A., Nauczyciel-wychowawca kreatorem mediacji w szkole Teacher – tutor as a creator of mediation at school EDUKACJA ustawiczna DOROSŁYCH 4/2014 s.302-307

• Opfer H. Kato tata Nie pamiętnik 2009

• Paszkiewicz A., Łobacz M. (2013), Uczeń o specjalnych potrzebach wychowawczych w klasie szkolnej

• Samo Życie Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w systemie edukacji w świetle nowych przepisów prawa oświatowego, (2017), ORE

Czasopisma

•Wychowanie w przedszkolu

•Problemy Opiekuńczo Wychowawcze (wybrane zagadnienia)

Literatura
• Dudziak Urszula (2002) „Wychowanie w klasie szkolnej”. WSIP
• Jarosz E, Wysocka E, (2020) Diagnoza psychopedagogiczna. Podstawowe problemy i rozwiązania, Żak
• Lukasek A, (2020) Niewidzialne dzieci w systemie zdalnej edukacji, prawo dziecka do nauki. próba analizy zjawiska w: State and society facing pandemic, doi: 10.13166/mng/100039
• Liszcz K. Dziecko z Fas w domu i szkole, Kraków 2011
• Kurzępa J. Młodzi , piękne i niedrodzy . Młodość w objęciach seksbiznesu. Rubikon Warszawa 2012
• Wykorzystywanie seksualne dzieci :terapia badania praktyka red. M. Sajkowska 2004 Warszawa FDN
• Przemoc w rodzinie. Jak przedszkole może pomóc dziecku, Lukasek A, (2019) w red. Szurowska B, Przedszkole w sytuacji trudnej , zdążyć z pomocą
• Przemoc w rodzinie -krzywdzenie małych dzieci ochrona , pomoc Lukasek A, (2019) w red .Szurowska B, Rodzina w sytuacji trudnej , zdążyć z pomocą cz. 1
• Mediacja szkolna: Zasady, procedury, kompetencje : szkolny ośrodek mediacji (2016).red. A. Lukasek, M. Bąkiewicz. – Warszawa : Conviventia,
• Słupek K. (2018), Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Harmonia, Gdańsk
• Skuteczna praca wychowawcza nauczyciela z uczniem (2014)/ Aneta Paszkiewicz. – Warszawa : “Difin”,
• Wychowanie i wspieranie rozwoju małych dzieci w domu, żłobku i przedszkolu, (2017) red Mikler , Chwastek A, Difin

Literatura dodatkowa
• Jarosz-Bilińska A, Komunikacja, emocje, relacje, (2020) Karty pracy, WIR
• Kompetentny wychowawca (2001)/ [red. Jerzy Celiński-Mysław] ; Fundacja Bonum Educationis. – Siedlce : FBE,
• Lukasek A., Nauczyciel-wychowawca kreatorem mediacji w szkole Teacher – tutor as a creator of mediation at school EDUKACJA ustawiczna DOROSŁYCH 4/2014 s.302-307
• Opfer H. Kato tata Nie pamiętnik 2009
• Paszkiewicz A., Łobacz M. (2013), Uczeń o specjalnych potrzebach wychowawczych w klasie szkolnej
• Samo Życie Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w systemie edukacji w świetle nowych przepisów prawa oświatowego, (2017), ORE

Czasopisma
•Wychowanie w przedszkolu
•Problemy Opiekuńczo Wychowawcze (wybrane zagadnienia)

Brody N., Crowley M.J., Wpływ środowiska (i genów) na osobowość i inteligencję [w:] Geny i środowisko a zachowanie, W. Oniszczenko (red.), Warszawa 2002
• Dołęga J.M., Znaczenie podstaw moralnych społeczeństwa we wdrażaniu zrównoważonego rozwoju [w:] Edukacja środowiskowa wzmocnieniem zrównoważonego rozwoju, D. Cichy (red.), Warszawa 2005.
• Kawula S., Istota i zakres diagnostyki pedagogicznej środowiska [w:] Pedagogika społeczna. Dokonania – aktualność – perspektywy, S. Kawula (red.), Toruń 2001.
• Kawula S., Człowiek w relacjach socjopedagogicznych, Toruń 2004.
• Izdebska J., Dziecko w rodzinie i środowisku rówieśniczym, Białystok 2003.
• Kawula S., Brągiel J., Jankę A., Pedagogika rodziny, Toruń 2007.
• Tyszka Z., System metodologiczny wieloaspektowej integralnej analizy życia rodzinnego, Poznań 2001.

LITERATURA UZUPEŁNIAJACA
• Jarosz-Bilińska A, Komunikacja, emocje, relacje, Karty pracy wspomagające rozwój umiejętności społecznych, WIR, 2020;
• Celiński-Mysław J., Kompetentny wychowawca; Fundacja Bonum Educationis. – Siedlce : FBE, 2001.
• Lukasek A., Nauczyciel-wychowawca kreatorem mediacji w szkole Teacher – tutor as a creator of mediation at school, EDUKACJA ustawiczna DOROSŁYCH Nr 4/2014 s.302-307.
• Górka-Strzałkowska A., Szkoła dobra na wszystko. Funkcje opiekuńczo-wychowawcze szkoły w Warce. Wydawnictwo APS, Warszawa 2021.
• Siwicki M., Nowe podwórka współczesnego dzieciństwa, Wydawnictwo APS, Warszawa 2021.

WYKŁADY:

Literatura podstawowa:
1. Bałachowicz Józefa, Edyta Cwikła, Marta Krasuska-Betiuk, Monika Kupiec (2021). Społeczne konstruowanie roli ucznia edukacji wczesnoszkolnej: dyskursy. oczekiwania, praktyki. Warszawa: Wydawnictwo APS.
2. Dryden Gordon, Jeannette Vos, Rewolucja w uczeniu się, przekł. Bożena Jóźwiak, ZYSK I S-KA, , Poznań 2003.
3. Korczak Janusz, Momenty wychowawcze [w:] Dzieła tom 7, 1993., Rzecznik Praw Dziecka, Warszawa 2017.
4. Litwin-Sondej Elżbieta, Spółdzielnia Marii Skłodowskiej-Curie a uniwersytety dziecięce, Kwartalnik Pedagogiczny, ROK LXIV: 2019, NUMER 4(254), red. Adam Fijałkowski, Joanna Dobkowska, Grzegorz Szumski, Anna Jawor, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2019, s. 71-87.
Litwin-Sondej E., Znaczenie uniwersytetów dla dzieci. Studium innowacji edukacyjnej, PWN, Warszawa 2025.
5. Pedagogika. Podręcznik akademicki. Tom 1., red. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.
6. Pedagogika. Subdyscypliny wiedzy pedagogicznej. Tom 3. Podręcznik akademicki, red. Bogusław Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2006.
7. Pedagogika. Subdyscypliny i dziedziny wiedzy o edukacji. Tom 4. Podręcznik akademicki, red. Bogusław Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2009.
8. Śliwerski Bogusław, Współczesne teorie i nurty wychowania, Oficyna wydawnicza „Impuls”, Kraków 2005.
9. Wychowanie. Pojęcia, procesy, konteksty. Interdyscyplinarne ujęcie. T1, red. M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak, GWO, Gdańsk 2007.
10. Wychowanie. Pojęcia, procesy, konteksty. Interdyscyplinarne ujęcie. T2, red. M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak, GWO, Gdańsk 2007.
11. Wychowanie. Pojęcia, procesy, konteksty. Interdyscyplinarne ujęcie. T3, red. M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak, GWO, Gdańsk 2007.
12. Wychowanie. Pojęcia, procesy, konteksty. Interdyscyplinarne ujęcie. T4, red. M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak, GWO, Gdańsk 2008.

Literatura dodatkowa:
13. Korczak Janusz, Jak kochać dziecko? Dziecko w rodzinie [w:] Dzieła tom 7, 1993., Rzecznik Praw Dziecka, Warszawa 2012.
14. Antropologia pamięci. Zagadnienia i wybór tekstów, red. Elwira Wyszyńska, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego WUW, Warszawa 2010.
15. Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej. Tom pierwszy, wybór i opracowanie Stefan Wołoszynow, Warszawa 1965.
16. Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej. Tom drugi, wybór i opracowanie Stefan Wołoszynow, Warszawa 1965.
17. Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej. Tom trzeci, wybór i opracowanie Stefan Wołoszynow, Warszawa 1966.
18. Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej. Tom drugi. Wydanie drugie zmieniona, wybór i opracowanie Stefan Wołoszynow, Kielce 1998.

ĆWICZENIA:
Literatura obowiązkowa:

Pozycje ujęte w treściach programowych (fragmenty / wybrane rozdziały):
1 Film: Soul (2020, Pixar/Disney) – poszukiwanie „iskry” jako metafory sensu życia i relacji jednostki ze światem.
Literatura: Janusz Tarnowski, Pedagogika egzystencjalna [w:] Pedagogika 1. Podręcznik akademicki, red. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 248-260.
2 Film: W głowie się nie mieści – emocje w życiu dziecka jako czynnik kształtujący relacje z otoczeniem.
Literatura: Literatura: Marian Nowak, Pedagogika personalistyczna [w:] Pedagogika 1. Podręcznik akademicki, red. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 232-246.
Cel ćwiczeń: refleksja nad tym jak środowisko wewnętrzne wspiera lub hamuje rozwój emocjonalny?
3
Film: Coco – tradycje i więzi rodzinne jako fundament wychowania.
Literatura: Jerzy Kułaczkowski, Pedagogika rodziny [w:] Pedagogika. Subdyscypliny i dziedziny wiedzy o edukacji. Tom 4. Podręcznik akademicki, red. Bogusław Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2009, s. 175-192.
4.
Film: Dzwonnik z Notre Dame – społeczność lokalna jako źródło tożsamości i wartości.
Literatura: Michał M. Bachtin, Ludowe formy świąt karnawałowych [w:] Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego WUW, Warszawa 2010, s. 407-419.
5.
Film: Mały Książę (reż. Mark Osborne, 2015 – ekranizacja animowana).
Literatura: Saint-Exupéry A. de Mały Książę (tekst źródłowy). Tajemnice efektywnej nauki [w:] Gordon Dryden, Jeannette Vos, Rewolucja w uczeniu się, przekł. Bożena Jóźwiak, ZYSK I S-KA, , Poznań 2003, s. 269-299.
6.
Film: Toy Story – mechanizmy przyjaźni, rywalizacji i współpracy.
Literatura: Nauczanie rówieśnicze, Zapobiegamy porzucaniu szkół przez młodzież, Niech każdy uczeń stanie się nauczycielem [w:] Gordon Dryden, Jeannette Vos, Rewolucja w uczeniu się, przekł. Bożena Jóźwiak, ZYSK I S-KA, , Poznań 2003, s. 389, 415-425, 453.
7.
Film/tekst kultury: Mikołajek na wakacjach (2014) + fragmenty książek René Goscinny, Jean-Jacques Sempé.
Literatura: Piotr Błajet, Pedagogika sportu [w:] Pedagogika. Subdyscypliny i dziedziny wiedzy o edukacji. Tom 4. Podręcznik akademicki, red. Bogusław Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2009, s. 337-362.
8.
Film: Król Lew (1994, Disney)
Literatura: Maurice Halbwasch, Społeczne ramy pamięci [w:] Antropologia pamięci. Zagadnienia i wybór tekstów, red. Elwira Wyszyńska, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego WUW, Warszawa 2010, s. 269-276.
9.
Film: Dumbo – wykluczenie i akceptacja inności.
Literatura: Viktor Lechta, Pedagogika inkluzyjna [w:] Pedagogika. Subdyscypliny i dziedziny wiedzy o edukacji. Tom 4. Podręcznik akademicki, red. Bogusław Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2009, s. 312-331.
10.
Film: Gdzie jest Nemo – metafora ograniczeń i wsparcia rodziny.
Literatura: Tadeusz Szewczyk, Pedagogika zdrowia [w:] Pedagogika. Subdyscypliny wiedzy pedagogicznej. Tom 3. Podręcznik akademicki, red. Bogusław Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2006.
11.
Film: Shrek (2001, DreamWorks).
Literatura: Tomasz Szkudlarek, Pedagogika międzykulturowa [w:] Pedagogika 1. Podręcznik akademicki, red. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 415-423.
12.
Film: Frozen (Kraina lodu) – samotność, izolacja i odbudowa więzi.
Literatura: Martin Buber, Ja i Ty [w:] Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego WUW, Warszawa 2010, s. 797-811.
13.
Ekranizacja: „Opowiadania Muminków” (1990–1992) – odcinki o powodzi i przedstawieniu w teatrze.
Literatura: Jansson T. Lato Muminków. / Wiesława Limont, Pedagogika twórczości, czyli edukacja ku twórczości [w:] Pedagogika. Subdyscypliny i dziedziny wiedzy o edukacji. Tom 4. Podręcznik akademicki, red. Bogusław Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2009, s. 263-278.
14.
Film: Mała syrenka (1989, Disney).
Literatura: Hanna Zielińska-Kostyło, Pedagogika emancypacyjna [w:] Pedagogika 1. Podręcznik akademicki, red. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 394-414.
15.
Film: WALL·E (2008, Pixar).
Literatura: Agnieszka Gromowska-Melosik Pedagogika ekologiczna [w:] Pedagogika 1. Podręcznik akademicki, red. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 232-246.

Literatura uzupełniająca:
Pełne zapoznanie się z pozycjami wskazanymi powyżej.

Brody N., Crowley M.J., Wpływ środowiska (i genów) na osobowość i inteligencję [w:] Geny i środowisko a zachowanie, W. Oniszczenko (red.), Warszawa 2002
• Dołęga J.M., Znaczenie podstaw moralnych społeczeństwa we wdrażaniu zrównoważonego rozwoju [w:] Edukacja środowiskowa wzmocnieniem zrównoważonego rozwoju, D. Cichy (red.), Warszawa 2005.
• Kawula S., Istota i zakres diagnostyki pedagogicznej środowiska [w:] Pedagogika społeczna. Dokonania – aktualność – perspektywy, S. Kawula (red.), Toruń 2001.
• Kawula S., Człowiek w relacjach socjopedagogicznych, Toruń 2004.
• Izdebska J., Dziecko w rodzinie i środowisku rówieśniczym, Białystok 2003.
• Kawula S., Brągiel J., Jankę A., Pedagogika rodziny, Toruń 2007.
• Tyszka Z., System metodologiczny wieloaspektowej integralnej analizy życia rodzinnego, Poznań 2001.

LITERATURA UZUPEŁNIAJACA
• Jarosz-Bilińska A, Komunikacja, emocje, relacje, Karty pracy wspomagające rozwój umiejętności społecznych, WIR, 2020;
• Celiński-Mysław J., Kompetentny wychowawca; Fundacja Bonum Educationis. – Siedlce : FBE, 2001.
• Lukasek A., Nauczyciel-wychowawca kreatorem mediacji w szkole Teacher – tutor as a creator of mediation at school, EDUKACJA ustawiczna DOROSŁYCH Nr 4/2014 s.302-307.
• Górka-Strzałkowska A., Szkoła dobra na wszystko. Funkcje opiekuńczo-wychowawcze szkoły w Warce. Wydawnictwo APS, Warszawa 2021.
• Siwicki M., Nowe podwórka współczesnego dzieciństwa, Wydawnictwo APS, Warszawa 2021.

Materiały dydaktyczne opracowane w oparciu o treści kształcenia i oraz literaturę przedmiotu; Prezentacje multimedialne z komentarzami, materiały dodatkowe, opisy zadań oraz linki internetowe do literatury - przesyłane również elektronicznie poprzez aps.usos. Celem kształcenia jest nabycie oraz doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym oraz rozwijania umiejętności prowadzenia dyskusji naukowej. Celem kształcenia jest ukształtowanie gotowości do poszerzania oraz promowania wiedzy o wychowaniu.
Godziny kontaktowe: Ćwiczenia 30
Przygotowanie się do zajęć, 60
Inne formy 35
5 ECTS
Metody kształcenia: Refleksyjna analiza treści ilustrowanych prezentacjami multimedialnymi i filmami edukacyjnymi; Lektura tekstów społecznych, kulturowych, politycznych, raportów, wyników badań; Analiza krytyczna tekstów, Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych zespołach i na forum całej grupy

Nakład pracy studenta:
Godziny kontaktowe np. wykład, ćwiczenia: 15 + 30
Przygotowanie się do zajęć, lektury: 15
Przygotowanie się do zaliczenia: 15
Przygotowanie referatu, eseju, prezentacji: 15
Sumaryczna liczba punktów ECTS i godzin pracy studenta: 3 x30 godz.

Materiały dydaktyczne opracowane w oparciu o treści kształcenia i oraz literaturę przedmiotu; Prezentacje multimedialne z komentarzami, materiały dodatkowe, opisy zadań oraz linki internetowe do literatury - przesyłane również elektronicznie poprzez aps.usos. Celem kształcenia jest nabycie oraz doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym oraz rozwijania umiejętności prowadzenia dyskusji naukowej. Celem kształcenia jest ukształtowanie gotowości do poszerzania oraz promowania wiedzy o wychowaniu.
Godziny kontaktowe: Ćwiczenia 30
Przygotowanie się do zajęć, 60
Inne formy 35
5 ECTS
Metody kształcenia: Refleksyjna analiza treści ilustrowanych prezentacjami multimedialnymi i filmami edukacyjnymi; Lektura tekstów społecznych, kulturowych, politycznych, raportów, wyników badań; Analiza krytyczna tekstów, Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych zespołach i na forum całej grupy

Materiały dydaktyczne opracowane w oparciu o treści kształcenia i oraz literaturę przedmiotu; Prezentacje multimedialne z komentarzami, materiały dodatkowe, opisy zadań oraz linki internetowe do literatury - przesyłane również elektronicznie poprzez aps.usos. Celem kształcenia jest nabycie oraz doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym oraz rozwijania umiejętności prowadzenia dyskusji naukowej. Celem kształcenia jest ukształtowanie gotowości do poszerzania oraz promowania wiedzy o wychowaniu.
Godziny kontaktowe: Ćwiczenia 30
Przygotowanie się do zajęć, 60
Inne formy 35
5 ECTS
Metody kształcenia: Refleksyjna analiza treści ilustrowanych prezentacjami multimedialnymi i filmami edukacyjnymi; Lektura tekstów społecznych, kulturowych, politycznych, raportów, wyników badań; Analiza krytyczna tekstów, Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych zespołach i na forum całej grupy

Refleksyjna analiza treści ilustrowanych prezentacjami multimedialnymi i filmami edukacyjnymi; Lektura tekstów społecznych, kulturowych, politycznych, raportów, wyników badań - analiza krytyczna tekstów. Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych zespołach i na forum całej grupy;

Godziny kontaktowe:
Ćwiczenia15h
Przygotowanie się do zajęć (analiza tekstów lirerackich) 60
Inne formy ( przygotowanie prezentacji multimedualnej, opracowanie tekstu –referat, esej ) 30
Sumaryczna liczba punktów 3 ECTS (90h) 90h

Ocena niedostateczna: Student nie zna i nie rozumie oraz nie wymienia podstawowych pojęć, definicji i twierdzeń z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie potrafi zrozumieć podstawowych zasad i celów z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie potrafi zrozumieć podstawowych zasad i celów z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie jest gotów i nie docenia znaczenia podstawowej wiedzy z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania;

Zakres ocen 3,0-3,5 Student zna i rozumie tylko podstawowe pojęcia, definicje i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student potrafi zrozumieć tylko podstawowe zasady i cele środowiskowych kontekstów wychowania; Student potrafi zrozumieć podstawowe zasady i cele metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III

Zakres ocen 4,0-4,5 Student zna i rozumie podstawowe pojęcia, definicje
i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student dobrze opanował podstawowe zasady i cele dotyczące środowiskowych kontekstów wychowania; Student dobrze opanował podstawowe zasady i cele dotyczące metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III

Ocena bardzo dobra 5,0 Student zna i rozumie oraz wymienia perfekcyjnie podstawowe pojęcia, definicje i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student bezbłędnie opanował podstawowe zasady i cele z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student bezbłędnie opanował podstawowe zasady i cele z zakresu metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III

Materiały dydaktyczne opracowane w oparciu o treści kształcenia i oraz literaturę przedmiotu; Prezentacje multimedialne z komentarzami, materiały dodatkowe, opisy zadań oraz linki internetowe do literatury - przesyłane również elektronicznie poprzez aps.usos. Celem kształcenia jest nabycie oraz doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym oraz rozwijania umiejętności prowadzenia dyskusji naukowej. Celem kształcenia jest ukształtowanie gotowości do poszerzania oraz promowania wiedzy o wychowaniu.

Godziny kontaktowe: Ćwiczenia 30

Przygotowanie się do zajęć, 60

Inne formy 35

5 ECTS

Metody kształcenia: Refleksyjna analiza treści ilustrowanych prezentacjami multimedialnymi i filmami edukacyjnymi; Lektura tekstów społecznych, kulturowych, politycznych, raportów, wyników badań; Analiza krytyczna tekstów, Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych zespołach i na forum całej grupy

Materiały dydaktyczne opracowane w oparciu o treści kształcenia i oraz literaturę przedmiotu; Prezentacje multimedialne z komentarzami, materiały dodatkowe, opisy zadań oraz linki internetowe do literatury - przesyłane również elektronicznie poprzez aps.usos. Celem kształcenia jest nabycie oraz doskonalenie studentów w zakresie umiejętności identyfikacji, analizy interpretacji i ewaluacji różnych postaci wiedzy o wychowaniu oraz doskonalenie umiejętności analizy tekstów źródłowych, analizy problemów o charakterze teoretycznym i praktycznym oraz rozwijania umiejętności prowadzenia dyskusji naukowej. Celem kształcenia jest ukształtowanie gotowości do poszerzania oraz promowania wiedzy o wychowaniu.
Godziny kontaktowe: Ćwiczenia 30
Przygotowanie się do zajęć, 60
Inne formy 35
5 ECTS
Metody kształcenia: Refleksyjna analiza treści ilustrowanych prezentacjami multimedialnymi i filmami edukacyjnymi; Lektura tekstów społecznych, kulturowych, politycznych, raportów, wyników badań; Analiza krytyczna tekstów, Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych zespołach i na forum całej grupy

Refleksyjna analiza treści ilustrowanych prezentacjami multimedialnymi i filmami edukacyjnymi; Lektura tekstów społecznych, kulturowych, politycznych, raportów, wyników badań - analiza krytyczna tekstów. Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych zespołach i na forum całej grupy;

Godziny kontaktowe:
Ćwiczenia15h
Przygotowanie się do zajęć (analiza tekstów lirerackich) 60
Inne formy ( przygotowanie prezentacji multimedualnej, opracowanie tekstu –referat, esej ) 30
Sumaryczna liczba punktów 3 ECTS (90h) 90h

Ocena niedostateczna: Student nie zna i nie rozumie oraz nie wymienia podstawowych pojęć, definicji i twierdzeń z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie potrafi zrozumieć podstawowych zasad i celów z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie potrafi zrozumieć podstawowych zasad i celów z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie jest gotów i nie docenia znaczenia podstawowej wiedzy z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania;

Zakres ocen 3,0-3,5 Student zna i rozumie tylko podstawowe pojęcia, definicje i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student potrafi zrozumieć tylko podstawowe zasady i cele środowiskowych kontekstów wychowania; Student potrafi zrozumieć podstawowe zasady i cele metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III

Zakres ocen 4,0-4,5 Student zna i rozumie podstawowe pojęcia, definicje
i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student dobrze opanował podstawowe zasady i cele dotyczące środowiskowych kontekstów wychowania; Student dobrze opanował podstawowe zasady i cele dotyczące metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III

Ocena bardzo dobra 5,0 Student zna i rozumie oraz wymienia perfekcyjnie podstawowe pojęcia, definicje i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student bezbłędnie opanował podstawowe zasady i cele z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student bezbłędnie opanował podstawowe zasady i cele z zakresu metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III

Osiągniecie zakładanych efektów uczenia weryfikowane na podstawie:

1. Obecność i aktywność na zajęciach (7 punktów);
2. Wykonanie pracy pisemnej oraz prezentacja w jednej z trzech proponowanych form do wyboru - 18 punktów (po 2 punkty w każdej kategorii: budowa konspektu, projektu, prezentacji; pomysłowość; poprawność językowa, ortograficzna, stylistyczna i interpunkcyjna; różnorodność metod; przygotowanie do zajęć; materiały pomocnicze; prowadzenie zajęć i aktywizacja grupy; omawianie zadań):

- Konspekt zajęć – przygotowanie konspektu z zakresu tematyki ćwiczeń/wykładów (z możliwością poszerzenia o literaturę lub teksty kultury dodatkowo wybrane przez studenta) oraz przeprowadzenie zajęć na forum grupy.

- Prezentacja tematyczna – opracowanie prezentacji dotyczącej wybranego kontekstu ćwiczeń/wykładów, np. kontaktów z różnymi środowiskami, współpracy z rodzicami, współpracy z ośrodkami wspierającymi proces wychowania (z możliwością poszerzenia o literaturę lub teksty kultury dodatkowo wybrane przez studenta) oraz jej przedstawienie na forum grupy.

- Projekt pomocowy – opracowanie projektu kompleksowych rozwiązań wspierających dziecko i rodzinę w obrębie wybranego obszaru (przedszkole lub edukacja wczesnoszkolna), z możliwością poszerzenia o literaturę lub teksty kultury dodatkowo wybrane przez studenta, oraz zaprezentowanie go na forum grupy.
Kryteria oceny
Ocena bardzo dobra 5,0 = 25-22 punktów
Ocena dobra plus 4,5 = 21 punktów
Ocena dobra 4 = 15-20 punktów
Ocena dostateczny plus 3,5 = 14 punktów
Ocena dostateczny 3 = 10-13 punktów
Ocena niedostateczna 2,0 = 0-9 punktów

Adnotacja: Nadwyżka punktów uzyskanych za aktywność podczas zajęć może wpłynąć na zwiększenie końcowej liczby punktów, co może skutkować podwyższeniem oceny końcowej.

Nakład pracy studenta:
Godziny kontaktowe np. wykład, ćwiczenia: 15 + 30
Przygotowanie się do zajęć, lektury: 15
Przygotowanie się do zaliczenia: 15
Przygotowanie referatu, eseju, prezentacji: 15
Sumaryczna liczba punktów ECTS i godzin pracy studenta: 3 x30 godz.

Refleksyjna analiza treści ilustrowanych prezentacjami multimedialnymi i filmami edukacyjnymi; Lektura tekstów społecznych, kulturowych, politycznych, raportów, wyników badań - analiza krytyczna tekstów. Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych zespołach i na forum całej grupy;

Godziny kontaktowe:
Ćwiczenia15h
Przygotowanie się do zajęć (analiza tekstów literackich) 60
Inne formy ( przygotowanie prezentacji multimedialnej, opracowanie tekstu –referat, esej ) 30
Sumaryczna liczba punktów 3 ECTS (90h) 90h

Ocena niedostateczna: Student nie zna i nie rozumie oraz nie wymienia podstawowych pojęć, definicji i twierdzeń z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie potrafi zrozumieć podstawowych zasad i celów z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie potrafi zrozumieć podstawowych zasad i celów z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student nie jest gotów i nie docenia znaczenia podstawowej wiedzy z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania;

Zakres ocen 3,0-3,5 Student zna i rozumie tylko podstawowe pojęcia, definicje i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student potrafi zrozumieć tylko podstawowe zasady i cele środowiskowych kontekstów wychowania; Student potrafi zrozumieć podstawowe zasady i cele metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III

Zakres ocen 4,0-4,5 Student zna i rozumie podstawowe pojęcia, definicje
i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student dobrze opanował podstawowe zasady i cele dotyczące środowiskowych kontekstów wychowania; Student dobrze opanował podstawowe zasady i cele dotyczące metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III

Ocena bardzo dobra 5,0 Student zna i rozumie oraz wymienia perfekcyjnie podstawowe pojęcia, definicje i twierdzenia z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student bezbłędnie opanował podstawowe zasady i cele z zakresu środowiskowych kontekstów wychowania; Student bezbłędnie opanował podstawowe zasady i cele z zakresu metodyki edukacji ekologicznej Student jest gotów i docenia znaczenie podstawowej wiedzy z zakresu metodyki edukacji ekologicznej w Wychowaniu przedszkolnym i Edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III