Metodyka kształcenia twórczego w edukacji szkolnej PE-3S-MKT1

Program zajęć obejmuje zagadnienia związane z rozwijaniem kreatywności, kompetencji wielokulturowych, samoświadomości oraz twórczego myślenia u dzieci w młodszym wieku szkolnym. W ramach kursu studenci zapoznają się z teoretycznymi i praktycznymi aspektami wspierania procesów twórczych u dzieci oraz metodami dydaktycznymi stymulującymi ich rozwój poznawczy i emocjonalny.

Wprowadzenie do kursu obejmuje analizę specyfiki funkcjonowania uczniów we wczesnym etapie edukacji oraz wyzwań, jakie niesie współczesna szkoła. W tym kontekście studenci zapoznają się z programem zajęć, podstawową literaturą oraz zasadami zaliczenia kursu.

Kolejne bloki tematyczne skupiają się na rozwijaniu kreatywności i kompetencji wielokulturowych. Studenci poznają metody wspierania dzieci w budowaniu samoświadomości, tożsamości kulturowej oraz tolerancji wobec odmienności. Warsztatowa forma zajęć pozwala na doświadczenie praktycznych narzędzi, takich jak „Kompas kreatywności”, a także projektowanie okazji edukacyjnych, wspomagających kreatywność i dyspozycje autokreacyjne.

Istotnym elementem kursu są metody rozwijania wyobraźni i twórczości językowej, w tym wykorzystanie kart skojarzeniowych oraz technik fabularyzacji. Studenci poznają także sposoby wzmacniania wynalazczości i myślenia problemowego poprzez zagadki, łamigłówki i gry umysłowe. W tym kontekście szczególną uwagę poświęca się edukacji STEM oraz kształtowaniu wyobraźni naukowej u dzieci.

Kurs obejmuje również zagadnienia związane z treningiem twórczego myślenia w edukacji szkolnej. Studenci analizują podstawę programową dla szkoły podstawowej oraz rozróżnienie pomiędzy twórczym nauczaniem a nauczaniem (do) twórczości. Omawiane są metody pracy z dziećmi, które pozwalają na kształtowanie ich potencjału twórczego w różnych kontekstach dydaktycznych.

Jednym z kluczowych modułów jest tzw. ispiratiorium pedagoga twórczości - poznanie blogów prowadzonych przez nauczycieli i pedagogów, które mogą być inspiracją w projektowaniu treningów twórczości dla dzieci.

Ostatnia część kursu poświęcona jest prezentacji autorskich scenariuszy zajęć stworzonych przez studentów. To podsumowanie zdobytej wiedzy i umiejętności, umożliwiające zastosowanie poznanych metod w praktyce edukacyjnej. Zajęcia kończą się oceną zrealizowanych projektów oraz refleksją na temat rozwoju twórczości w edukacji wczesnoszkolnej.

Cały kurs ma na celu wyposażenie studentów w kompetencje umożliwiające wspieranie twórczego myślenia i kreatywności dzieci w wieku szkolnym, co w dłuższej perspektywie wpływa na ich rozwój intelektualny i społeczny.

Program zajęć obejmuje zagadnienia związane z rozwijaniem kreatywności, kompetencji wielokulturowych, samoświadomości oraz twórczego myślenia u dzieci w młodszym wieku szkolnym. W ramach kursu studenci zapoznają się z teoretycznymi i praktycznymi aspektami wspierania procesów twórczych u dzieci oraz metodami dydaktycznymi stymulującymi ich rozwój poznawczy i emocjonalny.

Wprowadzenie do kursu obejmuje analizę specyfiki funkcjonowania uczniów we wczesnym etapie edukacji oraz wyzwań, jakie niesie współczesna szkoła. W tym kontekście studenci zapoznają się z programem zajęć, podstawową literaturą oraz zasadami zaliczenia kursu.

Kolejne bloki tematyczne skupiają się na rozwijaniu kreatywności i kompetencji wielokulturowych. Studenci poznają metody wspierania dzieci w budowaniu samoświadomości, tożsamości kulturowej oraz tolerancji wobec odmienności. Warsztatowa forma zajęć pozwala na doświadczenie praktycznych narzędzi, takich jak „Kompas kreatywności”, a także projektowanie okazji edukacyjnych, wspomagających kreatywność i dyspozycje autokreacyjne.

Istotnym elementem kursu są metody rozwijania wyobraźni i twórczości językowej, w tym wykorzystanie kart skojarzeniowych oraz technik fabularyzacji. Studenci poznają także sposoby wzmacniania wynalazczości i myślenia problemowego poprzez zagadki, łamigłówki i gry umysłowe. W tym kontekście szczególną uwagę poświęca się edukacji STEM oraz kształtowaniu wyobraźni naukowej u dzieci.

Kurs obejmuje również zagadnienia związane z treningiem twórczego myślenia w edukacji szkolnej. Studenci analizują podstawę programową dla szkoły podstawowej oraz rozróżnienie pomiędzy twórczym nauczaniem a nauczaniem (do) twórczości. Omawiane są metody pracy z dziećmi, które pozwalają na kształtowanie ich potencjału twórczego w różnych kontekstach dydaktycznych.

Jednym z kluczowych modułów jest tzw. ispiratiorium pedagoga twórczości - poznanie blogów prowadzonych przez nauczycieli i pedagogów, które mogą być inspiracją w projektowaniu treningów twórczości dla dzieci.

Ostatnia część kursu poświęcona jest prezentacji autorskich scenariuszy zajęć stworzonych przez studentów. To podsumowanie zdobytej wiedzy i umiejętności, umożliwiające zastosowanie poznanych metod w praktyce edukacyjnej. Zajęcia kończą się oceną zrealizowanych projektów oraz refleksją na temat rozwoju twórczości w edukacji wczesnoszkolnej.

Cały kurs ma na celu wyposażenie studentów w kompetencje umożliwiające wspieranie twórczego myślenia i kreatywności dzieci w wieku szkolnym, co w dłuższej perspektywie wpływa na ich rozwój intelektualny i społeczny.

PROGRAM ZAJĘĆ

1. Wprowadzenie. Specyfika funkcjonowania uczniów w młodszym wieku szkolnym a realia współczesnej edukacji

Treści szczegółowe: program zajęć, literatura podstawowa i uzupełniająca, warunki zaliczenia, specyfika rozwojowa funkcjonowania uczniów w młodszym wieku szkolnym; obraz współczesnej edukacji.

2 & 3. Kompas Kreatywności. Rozwijanie kreatywności i kompetencji wielokulturowych

Treści szczegółowe: kreatywność, kompetencje autokreacyjne, przekonania o własnych możliwościach twórczych, wiedza o swoim kraju i innych kręgach kulturowych, tożsamość narodowa i regionalna, tolerancja wobec odmienności kulturowej, świadomość kulturowa, kompetencje społeczne.

Literatura podstawowa:
Jankowska, D. M., Gajda, A., Karwowski, M. (2022). Kompas kreatywności. Program rozwijania kreatywności i kompetencji wielokulturowych. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Dziedziewicz, D., Gajda, A., Karwowski, M. (2014). Developing Children's Intercultural Competenceand Creativity. Thinking Skills and Creativity,13, 32-42.

Literatura uzupełniająca:
Groyecka, A., Gajda, A., Jankowska, D. M., Sorokowski, P., & Karwowski, K. (2020). On the benefitsof thinking creatively: Why does creativity training strengthen intercultural sensitivity amongchildren. Thinking Skills and Creativity, 37, 100693.

4 & 5. „Podróże. Skarby. Przygoda”. Rozwijanie kreatywności, samoświadomości i dyspozycji autokreacyjnych

Treści szczegółowe: kreatywność, samoświadomość i obraz JA, dyspozycje autokreacyjne, metoda projektowania okazji edukacyjnych, metoda zadaniowa, metoda projektów, fabularyzacja

Literatura podstawowa:
Uszyńska-Jarmoc, J. (2005). Podróże. Skarby. Przygoda. Podręcznik i program rozwijania twórczości, samoświadomości oraz dyspozycji autokreacyjnych dzieci klas I-III. Wydawnictwo Uniwersyteckie TransHumana.

Literatura uzupełniająca:
Uszyńska Jarmoc, J. (2007). Od twórczości potencjalnej do autokreacji w szkole. Wydawnictwo Uniwersyteckie TransHumana. [Rozdział 1]

6 & 7. Karty skojarzeniowe. Rozwijanie wyobraźni i twórczości językowej

Treści szczegółowe: twórcze zdolności wyobrażeniowe, wizualizacja, twórczość językowa, karty dialogowe/ skojarzeniowe, pedagogika zabawy.

Literatura podstawowa:
Domania, R. (2010). Karty dialogowe do gier rozwijających wyobraźnię i kreatywność. Lublin: Polskie Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów KLANZA.
Jankowska, D. M. (2019). Trajektorie rozwoju wyobraźni twórczej w dzieciństwie. Warszawa:Libery Libri. [rozdziały 1-2]

Literatura uzupełniająca:
Stawinoga, R. (2007). Twórczość językowa dzieci w teorii i praktyce edukacyjnej. Wydawnictwo UMCS.

8 & 9. „Trening super kreatywności”. Wynalazki, zagadki, łamigłówki i gry umysłowe rozwijające kreatywność

Treści szczegółowe: wynalazczość, edukacja STEM, wyobraźnia naukowa, trening twórczości w pracy indywidualnej.

Literatura podstawowa:
Jankowska D. M., Gajda, A., & Karwowski, M. (2019). How children's creative visual imagination and creative thinking relate to their representation of space. International Journal of Science Education, 41(8), 1096-1117.
Mechło, P., Geppert, O. (2022). Trening super kreatywności dla dzieci. Sensus.

Literatura uzupełniająca:
Aguilera, D.; Ortiz-Revilla, J. (2021). STEM vs. STEAM Education and Student Creativity: A Systematic Literature Review. Education Sciences, 11, 331. https://doi.org/10.3390/educsci11070331

10 & 11. Trening twórczego myślenia w szkole

Treści szczegółowe: podstawa programowa dla szkoły podstawowej, twórczość jako cel dydaktyczny, twórcze nauczanie vs. nauczanie (do) twórczości.

Literatura podstawowa:
Klimkiewicz, D. (2105). Trening twórczego myślenia (1-6). Wydawnictwo Skrzat.
Płóciennik, E., Just, M., Dobrakowska, M., Woźniak, J. (2009). Metoda i wyobraźnia. Podręcznik dla nauczyciela. Lekcje twórczości w klasie 1-3. Difin.
Stasica, J. (2022). Rozwijamy kreatywność dziecka w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym (1-3). Impuls.
Tocka, M. (2003). Kolorowe zadania. Ćwiczenia wspierające rozwój zdolności twórczych dzieci w młodszym wieku szkolnym (1-2). Impuls.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej.

Literatura uzupełniająca:
Cudowska, A. (2020). The Creativity-Fostering School as a Duty and Challenge of the Present Day. Pedagogical Contexts 2020, 2(15), 333-336.

12 & 13. Blogi nauczycielskie – inspiratorium pedagoga twórczości

Treści szczegółowe: przykładowe blogi prowadzone przez nauczycieli i pedagogów, grupa Superbelfrzy RP – otwarty blog społecznościowy, portale edukacyjne dla nauczycieli

Literatura podstawowa:
https://superbelfrzy.edu.pl/
https://programrazem.blogspot.com/
Polcyn-Matuszewska, S. M. (2014). Nowe wykorzystanie blogów internetowych. Ewolucja w stronę funkcji dydaktycznej [The new uses of weblogs. Evolving towards didactic functions]. Kultura – Społeczeństwo – Edukacja, 2(6), 207–220.

Literatura uzupełniająca:
Hendzel J., Uczymy się blogując?, „e-mentor” 2007, nr 4(21); http://www.e-mentor.edu.pl/
Meger Z., Nowe narzędzia edukacyjne w sieciach społecznościowych; http://www.e-edukacja.net/
osma/referaty/Sesja_2b_2.pdf

14 & 15. Prezentacja autorskich zajęć rozwijających kreatywność dzieci w wieku szkolnym

Podsumowanie zajęć, ocena prezentacji zrealizowanych zajęć i autorskich scenariuszy.

PROGRAM ZAJĘĆ

1. Wprowadzenie. Specyfika funkcjonowania uczniów w wieku szkolnym a realia współczesnej edukacji

Treści szczegółowe: program zajęć, literatura podstawowa i uzupełniająca, warunki zaliczenia; obraz współczesnej edukacji.

2 & 3. Trening twórczego myślenia w szkole

Treści szczegółowe: podstawa programowa dla szkoły podstawowej, twórczość jako cel dydaktyczny, twórcze nauczanie vs. nauczanie (do) twórczości.

Literatura podstawowa:
Klimkiewicz, D. (2105). Trening twórczego myślenia (1-6). Wydawnictwo Skrzat.
Płóciennik, E., Just, M., Dobrakowska, M., Woźniak, J. (2009). Metoda i wyobraźnia. Podręcznik dla nauczyciela. Lekcje twórczości w klasie 1-3. Difin.
Stasica, J. (2022). Rozwijamy kreatywność dziecka w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym (1-3). Impuls.
Tocka, M. (2003). Kolorowe zadania. Ćwiczenia wspierające rozwój zdolności twórczych dzieci w młodszym wieku szkolnym (1-2). Impuls.
Rozporządzenie Ministra Edukacji w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (marzec, 2026).

Literatura uzupełniająca:
Cudowska, A. (2020). The Creativity-Fostering School as a Duty and Challenge of the Present Day. Pedagogical Contexts 2020, 2(15), 333-336.

4 & 5. Kompas Kreatywności. Rozwijanie kreatywności i inteligencji kulturowej

Treści szczegółowe: kreatywność, kompetencje autokreacyjne, przekonania o własnych możliwościach twórczych, wiedza o swoim kraju i innych kręgach kulturowych, tożsamość narodowa i regionalna, tolerancja wobec odmienności kulturowej, świadomość kulturowa, kompetencje społeczne.

Literatura podstawowa:
Jankowska, D. M., Gajda, A., Karwowski, M. (2022). Kompas kreatywności. Program rozwijania kreatywności i kompetencji wielokulturowych. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Dziedziewicz, D., Gajda, A., Karwowski, M. (2014). Developing Children's Intercultural Competenceand Creativity. Thinking Skills and Creativity,13, 32-42.

Literatura uzupełniająca:
Groyecka, A., Gajda, A., Jankowska, D. M., Sorokowski, P., & Karwowski, K. (2020). On the benefitsof thinking creatively: Why does creativity training strengthen intercultural sensitivity amongchildren. Thinking Skills and Creativity, 37, 100693.

6 & 7. „Podróże. Skarby. Przygoda”. Rozwijanie kreatywności, samoświadomości i dyspozycji autokreacyjnych

Treści szczegółowe: kreatywność, samoświadomość i obraz JA, dyspozycje autokreacyjne, metoda projektowania okazji edukacyjnych, metoda zadaniowa, metoda projektów, fabularyzacja

Literatura podstawowa:
Uszyńska-Jarmoc, J. (2005). Podróże. Skarby. Przygoda. Podręcznik i program rozwijania twórczości, samoświadomości oraz dyspozycji autokreacyjnych dzieci klas I-III. Wydawnictwo Uniwersyteckie TransHumana.

Literatura uzupełniająca:
Uszyńska Jarmoc, J. (2007). Od twórczości potencjalnej do autokreacji w szkole. Wydawnictwo Uniwersyteckie TransHumana. [Rozdział 1]

8 & 9. Karty skojarzeniowe na treningu kreatywności

Treści szczegółowe: twórcze zdolności wyobrażeniowe, wizualizacja, twórczość językowa, karty dialogowe/ skojarzeniowe, pedagogika zabawy.

Literatura podstawowa:
Domania, R. (2010). Karty dialogowe do gier rozwijających wyobraźnię i kreatywność. Lublin: Polskie Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów KLANZA.
Jankowska, D. M. (2019). Trajektorie rozwoju wyobraźni twórczej w dzieciństwie. Warszawa:Libery Libri. [rozdziały 1-2]

Literatura uzupełniająca:
Stawinoga, R. (2007). Twórczość językowa dzieci w teorii i praktyce edukacyjnej. Wydawnictwo UMCS.

10 & 11. Elementy treningu twórczości w pracy indywidualnej

Treści szczegółowe: wynalazczość, edukacja STEM, wyobraźnia naukowa, trening twórczości w pracy indywidualnej.

Literatura podstawowa:
Mechło, P., Geppert, O. (2022). Trening super kreatywności dla dzieci. Sensus.
Wieczorek, D. (2025). Wymyśl wszystko. Trening kreatywności z zadaniami.

Literatura uzupełniająca:
Aguilera, D.; Ortiz-Revilla, J. (2021). STEM vs. STEAM Education and Student Creativity: A Systematic Literature Review. Education Sciences, 11, 331. https://doi.org/10.3390/educsci11070331
Jankowska D. M., Gajda, A., & Karwowski, M. (2019). How children's creative visual imagination and creative thinking relate to their representation of space. International Journal of Science Education, 41(8), 1096-1117.
Szmidt, K. (2023). Kreatywność na 33 sposoby. Odkryj swój twórczy potencjał. Sensus.

12 & 13. Trening twórczości/ trening kreatywności w starszym wieku szkolnym

Treści szczegółowe: specyfika rozwojowa funkcjonowania uczniów w starszym wieku szkolnym; operacje myślenia twórczego, myślenie pytajne, myślenie kombinacyjne, myślenie transformacyjne.

Literatura podstawowa:

Szmidt, K. J. (2013). Trening kreatywności: Podręcznik dla pedagogów, psychologów i trenerów grupowych. Helion.
Nęcka, E., Orzechowski, J., Szymura, B., & Gruszka, A. (2019). Trening twórczości. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Literatura uzupełniająca:
Kwaśniewska, J. (2023). Droga do kreacji, czyli trening twórczości XXI wieku. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Szmidt, K. J. (2010). ABC kreatywności. Difin.

14 & 15. Prezentacja autorskich scenariuszy

 Podsumowanie zajęć, ocena prezentacji zrealizowanych zajęć i autorskich scenariuszy.
 Kolokwium

METODY KSZTAŁCENIA:
WIEDZA:
- rozmowa kierowana
- dialog
UMIEJĘTNOŚCI:
- działania praktyczne
- metody twórczego rozwiązywania problemów
KOMPETENCJE SPOŁECZNE:
- dyskusja
- projekty grupowe
- projekty indywidualne (lub w parach)

NAKŁAD PRACY STUDENTA:
Liczba godzin kontaktowych - 30h
Przygotowanie do zajęć: 15h
Przygotowanie pracy zaliczeniowej: 30h
Przygotowanie referatu: 10 h
Przygotowanie się do zaliczenia teoretycznego- 15h

Sumaryczna liczba godzin aktywności studenta - 70h

Liczba punktów ECTS – 3

METODY KSZTAŁCENIA:
WIEDZA:
- rozmowa kierowana
- dialog
UMIEJĘTNOŚCI:
- działania praktyczne
- metody twórczego rozwiązywania problemów
KOMPETENCJE SPOŁECZNE:
- dyskusja
- projekty grupowe
- projekty indywidualne (lub w parach)

NAKŁAD PRACY STUDENTA:
Liczba godzin kontaktowych - 30h
Przygotowanie do zajęć: 15h
Przygotowanie pracy zaliczeniowej: 30h
Przygotowanie referatu: 10 h
Przygotowanie się do zaliczenia teoretycznego- 15h

Sumaryczna liczba godzin aktywności studenta - 70h

Liczba punktów ECTS – 3