Piecza zastępcza
PE-2S-PIZ
TREŚCI PROGRAMOWE:
Opieka zastępcza (typy rodzin zastępczych, kwalifikacje dziecka do adopcji, wynagrodzenia dla rodzin zastępczych). Rola państwa i organizacji społecznych w opiece nad dzieckiem, rodzinne i instytucjonalne środowiska opiekuńczo-wychowawcze (ośrodek adopcyjno-opiekuńczy, rodzina zastępcza, rodzina adopcyjna, rodzinne placówki socjalizacyjne, placówka interwencyjna - pogotowie opiekuńcze, rodzinne pogotowie opiekuńcze, placówka socjalizacyjne, wioski dziecięce, dom młodzieży SOS, wspólnota mieszkaniowa SOS, mieszkania nadzorowane). Współczesne problemy adopcji. Bariery w funkcjonowaniu opieki zastępczej, Rola organizacji, fundacji, stowarzyszeń rządowych i pozarządowych krajowych oraz międzynarodowych w opiece nad dziećmi
|
W cyklu 2023Ln:
TREŚCI PROGRAMOWE
1. Wprowadzenie - omówienie zasad zaliczenia przedmiotu, podział na grupy wykonujące poszczególne zadania
2. Rys historyczny opieki nad dzieckiem
3. Film – Removed część1 i 2
4. Uregulowania prawne opieki zastępczej
5.Audycja – Piecza – TOK FM – omówienie odcinków
6. Sieroctwo społeczne – rodzaje, przyczyny, skutki oraz rozmiary;
a) Rodzaje sieroctwa: sieroctwo naturalne, duchowe, społeczne (prawne, losowe, emocjonalne, będące efektem dezorganizacji rodziny);
b) Przyczyny i skutki sieroctwa społecznego;
c) Rozmiary sieroctwa – aktualne dane statystyczne;
7. Formy opieki, wychowania i wsparcia
a) rodzinne formy opieki
- rodzina adopcyjna
- rodzina zastępcza
b) placówki opiekuńczo-wychowawcze typu interwencyjnego
- pogotowie opiekuńcze
- policyjna izba dziecka
- rodzinne pogotowie opiekuńcze
c) placówki opiekuńczo-wychowawcze typu rodzinnego
- rodzinny dom dziecka
- wioska dziecięcia
d) placówki opiekuńczo-wychowawcze typu socjalizacyjnego
- placówka opiekuńczo-wychowawcza (dom dziecka)
- placówka wielofunkcyjna
- ochotnicze hufce pracy
8. Zranione dzieciństwo – omówienie doświadczeń dzieci z domów dziecka
9. Powtórzenie i utrwalenie materiału – zajęcia podsumowujące |
W cyklu 2025Ln:
TREŚCI PROGRAMOWE
1.Wprowadzenie: Omówienie zasad zaliczenia przedmiotu, podział na grupy wykonujące poszczególne zadania.
2. Sieroctwo – definicja, rodzaje, przyczyny, skutki oraz rozmiary.
3. Uregulowania prawne opieki zastępczej
4. Opieka zastępcza (typy rodzin zastępczych, kwalifikacje dziecka do adopcji, wynagrodzenia dla rodzin zastępczych)
5. Rodzina zastępcza
6. Rodzinne formy opieki: Rodzina adopcyjna, Rodzinne domy dziecka
7. Placówki opiekuńczo-wychowawcze typu rodzinnego: Wioski dziecięce, Dom Młodzieży SOS, Wspólnota Mieszkaniowa SOS, mieszkanie nadzorowane (mieszkania chronione)
8. Instytucjonalne formy opieki nad dzieckiem osieroconym: Policyjna izba dziecka, Placówka interwencyjna - pogotowie opiekuńcze, rodzinne pogotowie opiekuńcze
9. Instytucjonalna piecza zastępcza - dom dziecka jako placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego
10. Współczesne problemy adopcji. Bariery w funkcjonowaniu opieki zastępczej.
11. Rola organizacji, fundacji, stowarzyszeń rządowych i pozarządowych krajowych oraz międzynarodowych w opiece nad dziećmi.
12. Dyskusja nad stanem pieczy zastępczej w Polsce
13. Powtórzenie i utrwalenie materiału – zajęcia podsumowujące |
Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ
Cel 4: Zapewnić wszystkim edukację wysokiej jakości oraz promować uczenie się przez całe życie
Rodzaj przedmiotu
obowiązkowe
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Ln: | W cyklu 2026Ln: | W cyklu 2023Ln: |
Efekty kształcenia
Wiedza
Ma uporządkowaną i podbudowaną teoretycznie wiedzę, obejmującą kluczowe zagadnienia związane z pieczą zastępczą. Zna terminologię, stosowaną w obrębie pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej związaną z opieką zastępczą.
Zna najważniejsze, tradycyjne i współczesne nurty i systemy opieki nad dzieckiem, rozumie ich historyczne i kulturowe uwarunkowania oraz ich uczestnictwo w dyskursie na temat współczesnych dylematów cywilizacyjnych.
Ma podstawową wiedzę na temat środowisk opiekuńczo-wychowawczych, zwłaszcza w obrębie pieczy zastępczej, a także wiedzę na temat działalności tam prowadzonej. Ma zaawansowaną wiedzę na temat organizowania wsparcia rodziny i pieczy zastępczej.
Umiejętności
Potrafi dokonać obserwacji i interpretacji zjawisk związanych z niewypełnianiem funkcji opiekuńczo-wychowawczych, zaniedbań środowiskowych, potrafi dokonać diagnozy potrzeb opiekuńczo-wychowawczych.
Potrafi generować oryginalne rozwiązania złożonych problemów opiekuńczo-wychowawczych i prognozować przebieg ich rozwiązywania oraz przewidywać skutki planowanych działań w obszarach praktyki pedagogicznej, projektuje strategie pomocy dziecku.
Kompetencje społeczne
Docenia znaczenie nauk pedagogicznych dla rozwoju jednostki i prawidłowych więzi w środowiskach społecznych szczególnie w środowisku rodzinnym; przejawia pozytywne nastawienie do nabywania wiedzy z zakresu pieczy zastępczej i budowania warsztatu pracy pedagoga, a w sytuacjach problemowych poszukuje wiedzy eksperckiej.
Odznacza się odpowiedzialnością za własne przygotowanie do pracy z dziećmi i młodzieżą z pieczy zastępczej. Jest odpowiedzialny za podejmowane decyzje i prowadzone działania oraz ich skutki, postępuje odpowiedzialnie wobec dzieci i młodzieży z pieczy zastępczej, dla których dobra stara się działać, wyraża taką postawę w środowisku specjalistów i pośrednio modeluje to podejście wśród innych.
Ma przekonanie o sensie, wartości i potrzebie podejmowania działań pedagogicznych w środowisku społecznym odnoszącym się do dziecka i jego rodziny. Jest gotowy/a do podejmowania wyzwań zawodowych i rozumie ich społeczne znaczenie w aspekcie opieki zastępczej.
Literatura
|
W cyklu 2023Ln:
LITERATURA
1. Bartnikowska U., Ćwirynkało K. (2013). Rodziny adopcyjne i zastępcze dziecka z niepełnosprawnością. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
2. Brągiel J., Badora S. (red.) (2005). Formy opieki, wychowania i wsparcia w zreformowanym systemie pomocy społecznej. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
3. Dąbrowska-Jabłońska I. (2017). Dylematy rodzicielstwa adopcyjnego. [w] Brągiel J., Górnicka B. (2017). Rodzicielstwo w obliczu trudności i problemów życiowych oraz ich przezwyciężanie. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
4. Dzieduszyński P. (2021). Piecza zastępcza – perspektywa historyczna i kształt oceny. [w] Psychologia wychowawcza, nr 22/2021, s. 31-50.
5. Kelm A. (2000). Węzłowe problemy pedagogiki opiekuńczej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
6. Krajewska B. (2010). Instytucje wsparcia dziecka i rodziny. Kraków. Wydawnictwo Impuls.
7. Matejek J. (2020). Rodzinna piecza zastępcza. Teoretyczne aspekty funkcjonowania rodzin zastępczych. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
8. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
9. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, tekst jedn. Dz. U. z 2020 r.
10. Walancik-Ryba K. (2019). Rodzina zastępcza. Uregulowania prawne a praktyka sądowa. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
11. Węgierski Z. (2006). Opieka nad dzieckiem osieroconym. Teoria i praktyka. Toruń: Wydawnictwo Akapit.
12. Węgierski Z. (2008). Przyczyny sieroctwa społecznego w Polsce. [w] Jundził E., Pawłowska R. (red.) (2008). Pedagogika opiekuńcza. Przeszłość – Teraźniejszość – Przyszłość. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.
13. Wosik-Kowala (red.) (2012). Rodzinne i instytucjonalne środowiska opiekuńczo-wychowawcze. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. |
W cyklu 2025Ln:
1. Bartnikowska U., Ćwirynkało K. (2013). Rodziny adopcyjne i zastępcze dziecka z niepełnosprawnością. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
2. Brągiel J., Badora S. (red.) (2005). Formy opieki, wychowania i wsparcia w zreformowanym systemie pomocy społecznej. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
3. Dąbrowska-Jabłońska I. (2017). Dylematy rodzicielstwa adopcyjnego. [w] Brągiel J., Górnicka B. (2017). Rodzicielstwo w obliczu trudności i problemów życiowych oraz ich przezwyciężanie. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
4. Dzieduszyński P. (2021). Piecza zastępcza – perspektywa historyczna i kształt oceny. [w] Psychologia wychowawcza, nr 22/2021, s. 31-50.
5. Kelm A. (2000). Węzłowe problemy pedagogiki opiekuńczej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
6. Krajewska B. (2010). Instytucje wsparcia dziecka i rodziny. Kraków. Wydawnictwo Impuls.
7. Matejek J. (2020). Rodzinna piecza zastępcza. Teoretyczne aspekty funkcjonowania rodzin zastępczych. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
8. Walancik-Ryba K. (2019). Rodzina zastępcza. Uregulowania prawne a praktyka sądowa. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
9. Węgierski Z. (2006). Opieka nad dzieckiem osieroconym. Teoria i praktyka. Toruń: Wydawnictwo Akapit.
10. Węgierski Z. (2008). Przyczyny sieroctwa społecznego w Polsce. [w] Jundził E., Pawłowska R. (red.) (2008). Pedagogika opiekuńcza. Przeszłość – Teraźniejszość – Przyszłość. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.
11. Wosik-Kowala (red.) (2012). Rodzinne i instytucjonalne środowiska opiekuńczo-wychowawcze. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
12. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 grudnia 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
13. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. póz. 49)
14. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214.)
15. GUS, Piecza zastępcza w 2023 i 2024 r.
16. Raport Start w dorosłość. Sytuacja młodych dorosłych po doświadczeniu życia w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Fundacja Dobrych Inicjatyw. |
Uwagi
|
W cyklu 2023Ln:
METODY KSZTAŁCENIA:
- lektura artykułów i innych materiałów
- omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych grupach
- dyskusja na temat przesłuchanych odcinków serialu Piecza
- omówienie historii dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych
- prowadzenie zajęć na wybrany temat instytucjonalnych form opieki nad dzieckiem osieroconym
NAKŁAD PRACY STUDENTÓW:
- godziny kontaktowe ćwiczenia - 10h
- przygotowanie do ćwiczeń, lektura tekstów - 8h
- analiza i interpretacja serialu Piecza - 3h
- przygotowanie i prowadzenie zajęć na wybrany temat 2h
- przygotowanie zajęć podsumowujących – 3h
- omówienie historii dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych 5h
30h - 1 pkt. ECTS
WYMAGANIA:
1. Omawianie treści w trakcie zajęć, dyskusje w małych grupach - 20% oceny
2. Prowadzenie zajęć na wybrany temat instytucjonalnych form opieki nad dzieckiem osieroconym – 30% oceny
3. Omówienie odcinka serialu Piecza – 20% oceny
4. Omówienie historii dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych 20% oceny
5. Przygotowanie pytań podsumowujących - 10% oceny
|
W cyklu 2025Ln:
METODY I KRYTERIA OCENIANIA
- samodzielne czytanie tekstów
- praca w grupach --> przygotowanie mapy myśli
- zaprezentowanie prezentacji multimedialnej na wybrany temat
- kolokwium końcowe
NAKŁAD PRACY STUDENTÓW:
- godziny kontaktowe ćwiczenia - 10h
- przygotowanie do ćwiczeń, lektura tekstów - 8h
- przygotowanie i prowadzenie zajęć na wybrany temat - 3h
- przygotowanie się do kolokwium końcowego – 10h
1 pkt. ECTS |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i
terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: