Kierunki pedagogiki współczesnej PC-5F-KPE1

Opis treści programowych
Podstawowe perspektywy systematyzacji kierunków pedagogiki współczesnej. Filozoficzne źródła i przesłanki inspiracji kierunków pedagogiki współczesnej w XX wieku. Kryteria poznawcze klasyfikowania i różnicowania i kierunków pedagogiki współczesnej. Specyfika podejścia klasyfikacyjnego ze względu na kryterium semantycznego zakresu znaczeniowego (paradygmatycznego, ideologii edukacyjnych, nurtów i orientacji, koncepcji i modeli pedagogicznych). Źródła impulsów rozwoju podstawowych tendencji epistemologicznych i metodologicznych współczesnych kierunków pedagogicznych. Pedagogika pozytywistyczna i jej projekt wiedzy naukowej i odziaływań pedagogicznych. Socjotechniczne projektowanie oddziaływań pedagogicznych. Podstawowe założenia i przesłanki pedagogiki analityczno-empirycznej podejście eksperymentalne; behawioralne wzorce myślenia i działania - warunkowanie klasyczne i instrumentalne w wychowaniu i kształceniu. Współczesnej wymiary dyskursu pedagogiki pozytywistyczno-instrumentalnej. (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Pedagogika pragmatyzmu. Sposób rozumienia świata społeczno-kulturowego (role kategorii zmiany i różnorodności). Sposób rozumienia wiedzy i działania, godnych zaufania. Podstawowe idee praktyki edukacyjnej: uczenie się przez działanie i doświadczenie, afirmacja indywidualizmu pedagogicznego, praktyka edukacyjna jako praktyka na rzecz demokracji społecznej. Współczesne wymiary i postacie dyskursu progresywistycznego (w ramach ćwiczeń omawiane są egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Nowe postacie i wymiary humanistycznych idei w teorii i praktyce pedagogiczne. Afirmacja dowartościowania dziecięcego świata statusu społecznego dziecka i ich postaci wychowawcze i edukacyjne w pedagogice pajdocentrycznej (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Pedagogika kultury. Kategoria kultury i jej eksplikacje na rzecz procesów wychowawczo-edukacyjnych; humanistyczny wymiar pedagogiki kultury; odmienność uprawomocnień nauk przyrodniczych i nauk humanistycznych; kategorie duchowości ludzkiej oraz świata ducha jako metodologiczne podstawy wiedzy humanistycznej; wychowanie jako internalizacja wytworów i wartości kulturowych (w ramach ćwiczeń omawiane są lektury egzemplifikujące problemy i rozstrzygnięcia odnoszone do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Współczesne wymiary i postacie dyskursu pedagogiki kultury. Pedagogika fenomenologiczna. Pedagogiczne recepcje fenomenologii; podstawowe pojęcia fenomenologii (fenomen, istota rzeczy, kategorialne stany rzeczy, świat życia codziennego) oraz ich teoretyczne i praktyczne aplikacje na gruncie pedagogiki. Fenomenologia jako metoda postępowania badawczego; wybrane fenomeny wychowania i kształcenia oraz ich znaczenie dla projektowanie odziaływań pedagogicznych. Współczesne wymiary i postacie dyskursu pedagogiki fenomenologicznej. Pedagogika personalistyczna. Postacie myśli personalistycznej, pryncypia personalistycznej praktyki pedagogicznej; personalizm jako afirmacja osobowego wymiaru istnienia; kategorie osoby, wartości, wspólnoty; normy personalistycznej. Personalistyczna krytyka redukcjonistycznych nastawień teorii i praktyki pedagogicznej. Wychowanie i kształcenie jako urzeczywistnianie człowieczeństwa i wychowanie do wartości. Współczesne wymiary i postacie dyskursu pedagogiki personalistycznej. Pedagogika egzystencjalna. Egzystencjalizm jako zjawisko kulturowe; egzystencjalne sposoby problematyzowania ludzkiego życia i jego rozwoju; podstawowe kategorie: jednostkowość, sytuacyjność, autokreacja, wybór; wychowanie i kształcenie jako inicjowanie samo-stwarzania na drodze urzeczywistniania własnego indywiduum oraz niepowtarzalnego miejsca w świecie. Współczesne wymiary i postacie dyskursu pedagogiki egzystencjalnej (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego z wyeksponowaniem związków z egzystencjalną rangą kategorii dialogu). Pedagogika hermeneutyczna. Kategorie: przedrozumienia, rozumienia, dziejowości; pedagogiczne pryncypia i zastosowania zorientowane hermeneutycznie; hermeneutyka jako metoda postępowania badawczego; wychowanie i kształcenie jako samowychowanie i samokształcenie oraz problematyzowanie tego, co znane i nieznane, oswojone i inne. Współczesne wymiary i postacie dyskursu pedagogiki hermeneutycznej. Pedagogika emancypacyjna. Podstawowe założenia i twierdzenia; kulturowe wytwarzanie różnicy rodzajowej; wychowanie i kształcenie jako reprodukowanie ukrytych wzorców nierówności; problem równouprawnienia oraz ukrytych form społecznej dyskryminacji (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Współczesne wymiary i postacie dyskursu pedagogiki emancypacyjnej. Założenia i przesłanki pedagogiki krytycznej. Krytyka fabrykowania uprawomocnień i ukrytych form autorytaryzmu; podstawowe kategorie: „przemoc symboliczna”; „kolonizacja”; ukryty „program szkoły”; „racjonalność instrumentalna i komunikacyjna”. idea descholaryzacji społeczeństwa Współczesne wymiary i postacie dyskursu pedagogiki krytycznej (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Pedagogika postmodernistyczna. Sytuacja człowieka w ponowoczesnym świecie: rozpad wielkich narracji, kultura instant, kultura zainscenizowanej różnicy; kategoria płynności: płynne czasy, płynny lęk; płynne ryzyko; pedagogiczne postacie i aplikacje teorii ponowoczesnej. Współczesne wymiary i postacie dyskursu pedagogiki ponowoczesnej (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego).

Opis treści programowych
Źródła i przesłanki inspiracji kierunków pedagogiki współczesnej w XX wieku. Specyfika podejścia klasyfikacyjnego ze względu na kryterium semantycznego zakresu znaczeniowego (paradygmatycznego, ideologii edukacyjnych, nurtów i orientacji, koncepcji i modeli pedagogicznych). Źródła impulsów rozwoju podstawowych tendencji epistemologicznych i metodologicznych współczesnych kierunków pedagogicznych. Współczesnej wymiary dyskursów współczesnych kierunków pedagogicznych i ich obecność w teorii i praktyce pedagogicznej. Pedagogika pozytywistyczna i jej projekt wiedzy naukowej i odziaływań pedagogicznych. Socjotechniczne projektowanie oddziaływań pedagogicznych. Behawioralne wzorce myślenia i działania - warunkowanie klasyczne i instrumentalne w wychowaniu i kształceniu. Pedagogika pragmatyzmu. Sposób rozumienia świata społeczno-kulturowego (role kategorii zmiany i różnorodności). Podstawowe idee praktyki edukacyjnej: uczenie się przez działanie i doświadczenie, afirmacja indywidualizmu pedagogicznego, praktyka edukacyjna jako praktyka na rzecz demokracji społecznej. Afirmacja dowartościowania dziecięcego świata statusu społecznego dziecka i ich postaci wychowawcze i edukacyjne w pedagogice pajdocentrycznej (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Pedagogika kultury. Kategoria kultury i jej eksplikacje na rzecz procesów wychowawczo-edukacyjnych; humanistyczny wymiar pedagogiki kultury; odmienność uprawomocnień nauk przyrodniczych i nauk humanistycznych; kategorie duchowości ludzkiej oraz świata ducha jako metodologiczne podstawy wiedzy humanistycznej; wychowanie jako internalizacja wytworów i wartości kulturowych. Pedagogika fenomenologiczna. Pedagogiczne recepcje fenomenologii; podstawowe pojęcia fenomenologii (fenomen, istota rzeczy, kategorialne stany rzeczy, świat życia codziennego) oraz ich teoretyczne i praktyczne aplikacje na gruncie pedagogiki. Pedagogika personalistyczna. Postacie myśli personalistycznej, pryncypia personalistycznej praktyki pedagogicznej; personalizm jako afirmacja osobowego wymiaru istnienia; kategorie osoby, wartości, wspólnoty; normy personalistycznej. Personalistyczna krytyka redukcjonistycznych nastawień teorii i praktyki pedagogicznej. Wychowanie i kształcenie jako urzeczywistnianie człowieczeństwa i wychowanie do wartości. Pedagogika egzystencjalna. Egzystencjalne sposoby problematyzowania ludzkiego życia i jego rozwoju; podstawowe kategorie: jednostkowość, sytuacyjność, autokreacja, wybór; wychowanie i kształcenie jako inicjowanie samo-stwarzania (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego z wyeksponowaniem związków z egzystencjalną rangą kategorii dialogu). Pedagogika hermeneutyczna. Kategorie: przedrozumienia, rozumienia, dziejowości; pedagogiczne pryncypia i zastosowania zorientowane hermeneutycznie; hermeneutyka jako metoda postępowania badawczego; wychowanie i kształcenie jako samowychowanie i samokształcenie oraz problematyzowanie tego, co znane i nieznane, oswojone i inne. Pedagogika emancypacyjna. Podstawowe założenia i twierdzenia; kulturowe wytwarzanie różnicy rodzajowej; wychowanie i kształcenie jako reprodukowanie ukrytych wzorców nierówności; problem równouprawnienia oraz ukrytych form społecznej dyskryminacji (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Pedagogika krytyczna. Założenia i przesłanki pedagogiki krytycznej. Krytyka fabrykowania uprawomocnień i ukrytych form autorytaryzmu; podstawowe kategorie: „przemoc symboliczna”; „kolonizacja”; ukryty „program szkoły”; „racjonalność instrumentalna i komunikacyjna (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego). Pedagogika postmodernistyczna. Sytuacja człowieka w ponowoczesnym świecie: rozpad wielkich narracji, kultura instant, kultura zainscenizowanej różnicy; kategoria płynności: płynne czasy, płynny lęk; płynne ryzyko; pedagogiczne postacie i aplikacje teorii ponowoczesnej (w ramach ćwiczeń omawiane są koncepcyjne egzemplifikacje problemów i rozstrzygnięć odnoszonych do teorii i praktyki edukacyjnej tego nurtu pedagogicznego).

Obowiązkowa
Berner H., Współczesne kierunki pedagogiczne, w: Pedagogika, t. 1: Podstawy nauk o wychowaniu, red. B. Śliwerski, Gdańsk 2006.
Czerepaniak-Walczak M., Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka, Gdańsk 2006, s. 127-153.
Gutek G. L., Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, Gdańsk 2003 (rozdz. „Egzystencjalizm a edukacja”), s. 110-132.
Jamrożek W., Pedagogika „nowego wychowania”, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Wydanie nowe, Warszawa 2019, s. 693-704.
Melosik Z., Pedagogika postmodernizmu, w:, Pedagogika, tom 1, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, s. 452-464.
Melosik Z., Pedagogika pragmatyzmu, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 307-323.
Szkudlarek T., Pedagogika krytyczna, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 363-377.
Wojnar I., Humanistyczne intencje edukacji, Warszawa 2000, s. 74-88; 125-135.

Zasoby elektroniczne
Kwaśnica K., Dyskurs edukacyjny po inwazji rozumu instrumentalnego. O potrzebie refleksyjności, Wrocław 2014. Dostęp on-line:
https://opub.dsw.edu.pl/bitstream/11479/198/8/Dyskurs_edukacyjny_po_inwazji_rozumu_instrumentalnego.pdf
Nowak-Dziemianowicz M., Oblicza edukacji. Między pozorami a refleksyjną zmianą, Wrocław 2014. Dostęp on-line:
https://core.ac.uk/download/pdf/51278987.pdf

Uzupełniająca
Ablewicz K., Teoretyczne i metodologiczne podstawy pedagogiki antropologicznej, Kraków 2003.
Bauman Z., Edukacja: wobec, wbrew i na rzecz ponowoczesności, w: Wychowanie. Pojęcia – procesy – konteksty, tom. 1. red. M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak, Gdańsk 2007, s. 139-154.
Benner D., Pedagogika ogólna. Wprowadzenie do myślenia i działania pedagogicznego w ujęciu systematycznym i historyczno-problemowym, Warszawa 2015.
Będen D., Sokrates jako wychowawca. Sokratejskie rozmyślania Jana Patocki, „Forum Pedagogiczne” 2019 nr. 2 cz. 2, s. 93-102.
Bińczycka J.., Korczakowska pedagogika emancypacyjna, w: Nowe konteksty (dla) edukacji alternatywnej XXI wieku, red. B. Śliwerski, Kraków 2001, s. 609-614.
Bogaj A., Kształcenie ogólne. Między tradycją a ponowoczesnością, Warszawa 2000.
Buber M., Ja i Ty. Wybór pism filozoficznych, Warszawa 1992.
Chmaj L., Kierunki i prądy pedagogiki współczesnej, Warszawa 1938.
Czerepaniak-Walczak M., Między dostosowaniem a zmianą. Elementy pedagogiki emancypacyjnej, Szczecin 1995.
Czerepaniak-Walczak M., Realizm krytyczny jako metodologiczna perspektywa pedagogiki emancypacyjnej, „Socjologia wychowania” 1997 nr 13.
Dewey J., Moje pedagogiczne credo, Warszawa 2005, s. 9-15, s. 25-26
Dilthey W., Budowa świata historycznego w naukach humanistycznych, Gdańsk 2004,
Erikson E.H., Tożsamość a cykl życia, Poznań 2004.
Folkierska A., Pytanie o pedagogikę, Warszawa 1990.
Gajda J., Pedagogika kultury w zarysie, Kraków 2006.
Galloway Ch., Psychologia uczenia się i nauczania, t. 1, Warszawa 1988.
Gara J., Egzystencjalna problematyzacja poszukiwania, poznawania i tworzenia samego siebie, „Przegląd Pedagogiczny” 2017 nr. 2, s. 9-33.
Gara J., Istnienie i wychowanie. Egzystencjalne inspiracje myślenia i działania pedagogicznego, Warszawa 2021, s. 69-118.
Gara J., Od filozoficznych podstaw wychowania do ejdetycznej filozofii wychowania, Warszawa 2009.
Gara J., Pedagogiczne implikacje filozofii dialogu, Kraków 2008.
Giroux H.A. , Teoria krytyczna i racjonalność w edukacji obywatelskiej, w: Spory o edukację. Dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach, red. Z. Kwieciński, L. Witkowski, Warszawa 1993,
Górniewicz J., Kategorie pedagogiczne, Olsztyn 2001.
Gutek G. L., Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, Gdańsk 2003.
Hessen H., O sprzecznościach i jedności wychowania, Warszawa 1997, s. 142-151, s. 156-175
Korczak J., Jak kochać dziecko. Prawo dziecka do szacunku, Warszawa 2002, s. 155-181 (Prawo dziecka do szacunku).
Kron F. W., Pedagogika. Kluczowe zagadnienia, tłum. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2012.
Krüger H.-H., Wprowadzenie w teorie i metody badawcze nauk o wychowaniu, Gdańsk 2005.
Kwieciński Z., Pedagogika i edukacja wobec wyzwania kryzysu i gwałtownej zmiany społecznej, w: Alternatywy myślenia o/dla edukacji, red. Z. Kwieciński, Warszawa 2000, s. 7-12.
Lippitz W., Różnica i obcość. Studia fenomenologiczne w obrębie nauk o wychowaniu, Kraków 2005.
Lyotard J.-F. , Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy, Warszawa 1997 (rozdział 1, 3, 10), s. 25-34, 41-46, 111-119.
Milerski B., Pedagogika kultury, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 220-231.
Montessori M., Domy dziecięce, Warszawa 2005, s. 48-66.
Moore R., Socjologia edukacji, w: Pedagogika. Podstawy nauk o wychowaniu, t. 2, red. B. Śliwerski, Gdańsk 2006 (rozdz. „Struktura dyskursu edukacyjnego”), s. 412-433.
Nieobecne dyskursy część III, red. Z. Kwieciński, Toruń 1993.
Nowak M., Pedagogika egzystencjalizmu: jej założenia, cele i rola w rozwoju nauk pedagogicznych, „Rocznik Nauk Społecznych” 2004, tom XXXII, zeszyt 2, s. 5-29.
Palka S., Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2006.
Patocka J., „Świat naturalny” w medytacjach autora po trzydziestu trzech latach, Warszawa 2019 („Ludzkie życie a ruch egzystencji”), s. 93-100.
Pedagogika. Podręcznik akademicki, t. 1, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003.
Pelcova N., Człowiek i wychowanie w refleksji fenomenologicznej, Warszawa 2014, s. 94-99, 143-161.
Rogers C., Terapia nastawiona na klienta. Grupy spotkaniowe, Wrocław 1991.
Rorty R., Edukacja i wyzwanie postnowoczesności, w: Spory o edukację. Dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach, red. Z. Kwieciński, L. Witkowski, Warszawa 1993 , s. 96-101.
Rorty R., Filozofia a zwierciadło natury, Warszawa 1994.
Sawicki A., Hermeneutyka pedagogiczna, Warszawa 1996.
Sekreta M., Współczesna niemiecka filozofia i pedagogika kultury, w: Polskie badania nad myślą pedagogiczną w latach 1900-1939. Perarga, Gdańsk 2006, s. 87-106.
Sośnicki K., Rozwój pedagogiki zachodniej na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1967 (rozdział „Filozofia i pedagogika pragmatyzmu”), s. 73-94.
Spory o edukację. Dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach, red. Z. Kwieciński, L. Witkowski, Warszawa 1993.
Suchodolski B., Egzystencjalizm i jego teoria wychowawcza, w: tenże, O pedagogikę na miarę naszych czasów, Książka i Wiedza, Warszawa 1958, 283-337.
Szkudlarek T., Edukacja w wieloznaczności: pespektywa postmodernistyczna, w: Odmiany myślenia o edukacji, red, J. Rutkowiak, Kraków 1995, s. 265-282.
Sztobryn S., Pedagogika Nowego Wychowania, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 278-292.
Śliwerski B., Pedagogika dziecka Studium pajdocentryzmu, Gdańsk 2007.
Śliwerski B., Podstawowe prawidłowości pedagogiki, Warszawa 2011.
Śliwerski B., Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków 2001.
Śliwerski B., Wychowanie. Pojęcie – znaczenia – dylematy, w: Wychowanie. Pojęcia. Procesy. Konteksty, tom 1, red. M. Dudzikowa, M. Czerepniak-Walczak, GWP, Gdańsk 2007.
Tarnowski J., Pedagogika egzystencjalna, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 248-260.
Watson J. B., Behawioryzm oraz Psychologia, jak ją widzi behawiorysta, Warszawa 1990.
Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, wybór G. Sowiński, Kraków 1993.
Wołoszyn S., Nauki o wychowaniu w Polsce w XX wieku, Kielce 1998.
Zielińska-Kostyło H., Pedagogika emancypacyjna, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1.
Zubelewicz J., Filozofia wychowania. Aksjocentryzm i pajdocentryzm, Warszawa 2002.

Obowiązkowa
Berner H., Współczesne kierunki pedagogiczne, w: Pedagogika, t. 1: Podstawy nauk o wychowaniu, red. B. Śliwerski, Gdańsk 2006.
Czerepaniak-Walczak M., Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka, Gdańsk 2006, s. 127-153.
Gutek G. L., Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, Gdańsk 2003 (rozdz. „Egzystencjalizm a edukacja”), s. 110-132.
Jamrożek W., Pedagogika „nowego wychowania”, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Wydanie nowe, Warszawa 2019, s. 693-704.
Melosik Z., Pedagogika postmodernizmu, w:, Pedagogika, tom 1, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, s. 452-464.
Melosik Z., Pedagogika pragmatyzmu, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 307-323.
Szkudlarek T., Pedagogika krytyczna, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 363-377.
Wojnar I., Humanistyczne intencje edukacji, Warszawa 2000, s. 74-88; 125-135.

Zasoby elektroniczne
Kwaśnica K., Dyskurs edukacyjny po inwazji rozumu instrumentalnego. O potrzebie refleksyjności, Wrocław 2014. Dostęp on-line:
https://opub.dsw.edu.pl/bitstream/11479/198/8/Dyskurs_edukacyjny_po_inwazji_rozumu_instrumentalnego.pdf
Nowak-Dziemianowicz M., Oblicza edukacji. Między pozorami a refleksyjną zmianą, Wrocław 2014. Dostęp on-line:
https://core.ac.uk/download/pdf/51278987.pdf

Uzupełniająca
Ablewicz K., Teoretyczne i metodologiczne podstawy pedagogiki antropologicznej, Kraków 2003.
Bauman Z., Edukacja: wobec, wbrew i na rzecz ponowoczesności, w: Wychowanie. Pojęcia – procesy – konteksty, tom. 1. red. M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak, Gdańsk 2007, s. 139-154.
Benner D., Pedagogika ogólna. Wprowadzenie do myślenia i działania pedagogicznego w ujęciu systematycznym i historyczno-problemowym, Warszawa 2015.
Będen D., Sokrates jako wychowawca. Sokratejskie rozmyślania Jana Patocki, „Forum Pedagogiczne” 2019 nr. 2 cz. 2, s. 93-102.
Bińczycka J.., Korczakowska pedagogika emancypacyjna, w: Nowe konteksty (dla) edukacji alternatywnej XXI wieku, red. B. Śliwerski, Kraków 2001, s. 609-614.
Bogaj A., Kształcenie ogólne. Między tradycją a ponowoczesnością, Warszawa 2000.
Buber M., Ja i Ty. Wybór pism filozoficznych, Warszawa 1992.
Chmaj L., Kierunki i prądy pedagogiki współczesnej, Warszawa 1938.
Czerepaniak-Walczak M., Między dostosowaniem a zmianą. Elementy pedagogiki emancypacyjnej, Szczecin 1995.
Czerepaniak-Walczak M., Realizm krytyczny jako metodologiczna perspektywa pedagogiki emancypacyjnej, „Socjologia wychowania” 1997 nr 13.
Dewey J., Moje pedagogiczne credo, Warszawa 2005, s. 9-15, s. 25-26
Dilthey W., Budowa świata historycznego w naukach humanistycznych, Gdańsk 2004,
Erikson E.H., Tożsamość a cykl życia, Poznań 2004.
Folkierska A., Pytanie o pedagogikę, Warszawa 1990.
Gajda J., Pedagogika kultury w zarysie, Kraków 2006.
Galloway Ch., Psychologia uczenia się i nauczania, t. 1, Warszawa 1988.
Gara J., Egzystencjalna problematyzacja poszukiwania, poznawania i tworzenia samego siebie, „Przegląd Pedagogiczny” 2017 nr. 2, s. 9-33.
Gara J., Istnienie i wychowanie. Egzystencjalne inspiracje myślenia i działania pedagogicznego, Warszawa 2021, s. 69-118.
Gara J., Od filozoficznych podstaw wychowania do ejdetycznej filozofii wychowania, Warszawa 2009.
Gara J., Pedagogiczne implikacje filozofii dialogu, Kraków 2008.
Giroux H.A. , Teoria krytyczna i racjonalność w edukacji obywatelskiej, w: Spory o edukację. Dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach, red. Z. Kwieciński, L. Witkowski, Warszawa 1993,
Górniewicz J., Kategorie pedagogiczne, Olsztyn 2001.
Gutek G. L., Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, Gdańsk 2003.
Hessen H., O sprzecznościach i jedności wychowania, Warszawa 1997, s. 142-151, s. 156-175
Korczak J., Jak kochać dziecko. Prawo dziecka do szacunku, Warszawa 2002, s. 155-181 (Prawo dziecka do szacunku).
Kron F. W., Pedagogika. Kluczowe zagadnienia, tłum. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2012.
Krüger H.-H., Wprowadzenie w teorie i metody badawcze nauk o wychowaniu, Gdańsk 2005.
Kwieciński Z., Pedagogika i edukacja wobec wyzwania kryzysu i gwałtownej zmiany społecznej, w: Alternatywy myślenia o/dla edukacji, red. Z. Kwieciński, Warszawa 2000, s. 7-12.
Lippitz W., Różnica i obcość. Studia fenomenologiczne w obrębie nauk o wychowaniu, Kraków 2005.
Lyotard J.-F. , Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy, Warszawa 1997 (rozdział 1, 3, 10), s. 25-34, 41-46, 111-119.
Milerski B., Pedagogika kultury, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 220-231.
Montessori M., Domy dziecięce, Warszawa 2005, s. 48-66.
Moore R., Socjologia edukacji, w: Pedagogika. Podstawy nauk o wychowaniu, t. 2, red. B. Śliwerski, Gdańsk 2006 (rozdz. „Struktura dyskursu edukacyjnego”), s. 412-433.
Nieobecne dyskursy część III, red. Z. Kwieciński, Toruń 1993.
Nowak M., Pedagogika egzystencjalizmu: jej założenia, cele i rola w rozwoju nauk pedagogicznych, „Rocznik Nauk Społecznych” 2004, tom XXXII, zeszyt 2, s. 5-29.
Palka S., Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2006.
Patocka J., „Świat naturalny” w medytacjach autora po trzydziestu trzech latach, Warszawa 2019 („Ludzkie życie a ruch egzystencji”), s. 93-100.
Pedagogika. Podręcznik akademicki, t. 1, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003.
Pelcova N., Człowiek i wychowanie w refleksji fenomenologicznej, Warszawa 2014, s. 94-99, 143-161.
Rogers C., Terapia nastawiona na klienta. Grupy spotkaniowe, Wrocław 1991.
Rorty R., Edukacja i wyzwanie postnowoczesności, w: Spory o edukację. Dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach, red. Z. Kwieciński, L. Witkowski, Warszawa 1993 , s. 96-101.
Rorty R., Filozofia a zwierciadło natury, Warszawa 1994.
Sawicki A., Hermeneutyka pedagogiczna, Warszawa 1996.
Sekreta M., Współczesna niemiecka filozofia i pedagogika kultury, w: Polskie badania nad myślą pedagogiczną w latach 1900-1939. Perarga, Gdańsk 2006, s. 87-106.
Sośnicki K., Rozwój pedagogiki zachodniej na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1967 (rozdział „Filozofia i pedagogika pragmatyzmu”), s. 73-94.
Spory o edukację. Dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach, red. Z. Kwieciński, L. Witkowski, Warszawa 1993.
Suchodolski B., Egzystencjalizm i jego teoria wychowawcza, w: tenże, O pedagogikę na miarę naszych czasów, Książka i Wiedza, Warszawa 1958, 283-337.
Szkudlarek T., Edukacja w wieloznaczności: pespektywa postmodernistyczna, w: Odmiany myślenia o edukacji, red, J. Rutkowiak, Kraków 1995, s. 265-282.
Sztobryn S., Pedagogika Nowego Wychowania, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 278-292.
Śliwerski B., Pedagogika dziecka Studium pajdocentryzmu, Gdańsk 2007.
Śliwerski B., Podstawowe prawidłowości pedagogiki, Warszawa 2011.
Śliwerski B., Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków 2001.
Śliwerski B., Wychowanie. Pojęcie – znaczenia – dylematy, w: Wychowanie. Pojęcia. Procesy. Konteksty, tom 1, red. M. Dudzikowa, M. Czerepniak-Walczak, GWP, Gdańsk 2007.
Tarnowski J., Pedagogika egzystencjalna, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1, s. 248-260.
Watson J. B., Behawioryzm oraz Psychologia, jak ją widzi behawiorysta, Warszawa 1990.
Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, wybór G. Sowiński, Kraków 1993.
Wołoszyn S., Nauki o wychowaniu w Polsce w XX wieku, Kielce 1998.
Zielińska-Kostyło H., Pedagogika emancypacyjna, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, t. 1.
Zubelewicz J., Filozofia wychowania. Aksjocentryzm i pajdocentryzm, Warszawa 2002.

pis metod kształcenia
Metoda asymilacji wiedzy (wykład problemowy, dyskusja, praca z książką), metody oglądowe, praca w grupach, „burza mózgów.
Egzamin: Test sprawdzający wiedzę.(próg zaliczeniowy: 40%)
Zaliczenie ćwiczeń: kolokwium pisemne (próg zaliczeniowy 50%, punktacja na skali 1-10p)

Nakład pracy
Godziny kontaktowe np. wykład, laboratorium/warsztaty 30+15
Przygotowanie się do zajęć, lektury 14
Przygotowanie się do egzaminu 24
Przygotowanie się do kolokwium zaliczeniowego z ćwiczeń 7

Opis metod kształcenia
Metoda asymilacji wiedzy (wykład problemowy, dyskusja, praca z książką), metody oglądowe, praca w grupach, „burza mózgów.
Egzamin: Test sprawdzający wiedzę.(próg zaliczeniowy: 40%)
Zaliczenie ćwiczeń: kolokwium pisemne (próg zaliczeniowy 50%, punktacja na skali 1-10p)

Nakład pracy
Godziny kontaktowe np. wykład, laboratorium/warsztaty 12+12
Przygotowanie się do zajęć, lektury 36
Przygotowanie się do egzaminu 15
Sumaryczna liczba punktów ECTS - 3