Komunikacja osób ze sprzężonymi zaburzeniami LO-2F-KOZ
TREŚCI PROGRAMOWE
Znaczenie pojęć „niepełnosprawność sprzężona”, „wieloraka”, „złożona”, sposoby pracy w zespołach terapeutyczno-diagnostycznych. Wpływ złożonych dysfunkcji na możliwości komunikacyjne. Specyficzne potrzeby osób z niepełnosprawnościami sprzężonymi w nawiązywaniu kontaktu z otoczeniem. Diagnoza możliwości i ograniczeń komunikacyjnych. Praca z osobami ze złożonymi dysfunkcjami sensorycznymi. Metody wykorzystywane w komunikacji wspomagającej i alternatywnej.
Celem przedmiotu jest pogłębienie wiedzy i rozwinięcie praktycznych umiejętności studentów w zakresie diagnozy i wspierania komunikacji osób z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Przedmiot porusza zagadnienia teoretyczne i praktyczne związane z funkcjonowaniem językowym i komunikacyjnym osób, u których występuje jednocześnie więcej niż jedno zaburzenie rozwojowe, neurologiczne, sensoryczne lub intelektualne. Studenci zapoznają się z definicjami i znaczeniem pojęć takich jak: niepełnosprawność sprzężona – współwystępowanie co najmniej dwóch istotnych zaburzeń rozwojowych (np. niepełnosprawność intelektualna i ruchowa, sensoryczna, autyzm itp.), niepełnosprawność wieloraka – obecność wielu (trzech i więcej) niepełnosprawności, złożona niepełnosprawność – odnosi się do sytuacji, gdy różne zaburzenia nakładają się i wzajemnie potęgują ograniczenia w zakresie funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego, społecznego i komunikacyjnego. Szczególny nacisk położony jest na: analizę wpływu złożonych dysfunkcji (np. ruchowych, poznawczych, sensorycznych) na możliwości porozumiewania się; identyfikację specyficznych potrzeb osób z niepełnosprawnościami sprzężonymi w zakresie nawiązywania kontaktów z otoczeniem; diagnozę możliwości i ograniczeń komunikacyjnych, z uwzględnieniem oceny funkcjonalnej; pracę z osobami z głębokimi zaburzeniami percepcji słuchowej, wzrokowej i dotykowej; rolę i organizację pracy zespołów terapeutyczno-diagnostycznych (logopeda, psycholog, pedagog specjalny, fizjoterapeuta, terapeuta AAC); metody komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC), takie jak: PCS, gesty Makaton, PECS, systemy oparte na technologii (np. komunikatory, tablety z oprogramowaniem AAC), język migowy, komunikacja oparta na zachowaniach naturalnych.
Studenci uczą się dobierać metody i środki komunikacji indywidualnie, w zależności od potrzeb i możliwości osoby z niepełnosprawnością, z poszanowaniem jej podmiotowości i autonomii. Zajęcia obejmują również analizę studiów przypadków, pracę z dokumentacją, ocenę gotowości do korzystania z AAC oraz planowanie indywidualnych programów terapeutycznych i komunikacyjnych.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026Zn: | W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: |
Efekty kształcenia
Wiedza
Zna medyczne podstawy niepełnosprawności sprzężonej.
W stopniu pogłębionym rozumie i potrafi scharakteryzować znaczenie pojęć i zakres zagadnień związanych z diagnozą i terapią logopedyczną osób ze złożoną niepełnosprawnością.
Zna metody pedagogiczne wykorzystywane w logopedii. Zna metody komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC) wykorzystywane w pracy z osobami ze złożonymi dysfunkcjami sensorycznymi.
Zna sytuację dziecka z niepełnosprawnością fizyczną i intelektualną w szkole ogólnodostępnej.
W stopniu pogłębionym zna sytuację uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz konieczność dostosowania procesu kształcenia do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów.
Umiejętności
Potrafi analizować medyczne podstawy logopedii, analizować niepełnosprawności sprzężone.
Potrafi analizować i stosować poznane metody pedagogiczne, metody komunikacji wspomagającej i alternatywnej u osób z niepełnosprawnością sprzężoną.
Potrafi przeprowadzić diagnozę i realizować terapię logopedyczną z osobą z niepełnosprawnością sprzężoną.
Kompetencje społeczne
Wykorzystuje wiedzę w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych u osób ze sprzężoną niepełnosprawnością.
Jest wrażliwy na potrzeby osób ze sprzężoną niepełnosprawnością.
Ponosi odpowiedzialność za swoje działania pedagogiczno-logopedyczne w pracy z osobami ze sprzężoną niepełnosprawnością.
Kryteria oceniania
Test pytań zamkniętych/otwartych– 50% oceny końcowej
Praca zaliczeniowa / projekt (analiza przypadku, propozycja terapii komunikacyjnej z wykorzystaniem AAC 30% oceny końcowej
Aktywność na zajęciach (udział w dyskusjach, praca zespołowa, przygotowanie do ćwiczeń– 20 % oceny końcowej
Literatura
1.Grabias, S., Kurkowski, M., Woźniak, J. (red.) 2012, Logopedia. Standardy postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. Lublin: UMCS.
2. Kaczmarek, B. (red.) 2011, Komunikacja alternatywna i wspomagająca. Tom 1: Wybrane zagadnienia teorii i praktyki. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
3. Zaorska, M. 2013, Pedagogiczne uwarunkowania specjalnej edukacji i terapii osób z niepełnosprawnością sprzężoną. Człowiek–Niepełnosprawność–Społeczeństwo, 1(19), 7-19.
4. Borkowska, A. Domańska Ł., (red.) (2019). Neuropsychologia kliniczna dziecka, PWN, Warszawa.
5. Krasowicz-Kupis, G. (red.) 2013, Diagnoza i terapia logopedyczna dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami. Warszawa: PWN.
5. Bigos, K. 2020, Sprawności interakcyjne dziecka ze sprzężonymi zaburzeniami rozwoju–autyzm i niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym. Logopedia, 47(1), 347-365.
6. Wojciechowska A. 2021, Edukacja osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. W: red. nauk. B. Jachimczak. Grupy zróżnicowane w edukacji z perspektywy pedagogiki i pedagogiki specjalnej. Poznań, UAM, 205-229.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: