Elementy gerontologopedii LO-2F-ELG
TREŚCI PROGRAMOWE
Proces starzenia się. Deficyty neurologiczne i poznawcze osób starszych. Zaburzenia głosu związane z wiekiem. Zaburzenia połykania u osób starszych. Pojęcie otępienia, przyczyny i objawy typologii zaburzeń dementywnych. Specyfika komunikowania się językowego osób w podeszłym wieku. Sytuacja psychospołeczna osób starszych. Zaburzenia słuchu oraz metody protezowania seniorów.
Tematy/obszary
1. Wprowadzenie do gerontologopedii
Definicja, przedmiot i cele gerontologopedii jako subdyscypliny logopedii.
Starzenie się jako proces biologiczny, psychologiczny i społeczny.
Charakterystyka populacji osób starszych w Polsce – wyzwania systemowe i zdrowotne.
2. Zmiany fizjologiczne i neuropsychologiczne w starości
Zmiany w układzie nerwowym, oddechowym, fonacyjnym i artykulacyjnym.
Starzenie się mózgu – neuroplastyczność, spowolnienie procesów poznawczych.
Zaburzenia pamięci, uwagi, funkcji wykonawczych u osób starszych.
3. Zaburzenia komunikacji w starości
Afazja poudarowa – typy, objawy, różnicowanie.
Otępienia (demencje), w tym choroba Alzheimera – wpływ na mowę i język.
Dyzartria i apraksja mowy w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych.
Problemy z rozumieniem i produkcją mowy, fluencją słowną, pragmatyką języka.
4. Diagnoza logopedyczna osób w wieku senioralnym
Zasady diagnozowania w kontekście wieku i współchorobowości.
Narzędzia diagnostyczne stosowane u osób w wieku podeszłym (np. skale otępienia, testy fluencji słownej, badanie funkcji oralnych).
Współpraca z zespołem: neurolog, geriatria, psycholog, terapeuta zajęciowy.
5. Terapia logopedyczna osób starszych
Cele i zasady terapii w różnych typach zaburzeń komunikacyjnych.
Trening funkcji poznawczych a komunikacja.
Ćwiczenia usprawniające mowę, artykulację, pamięć słowną, pisanie i czytanie.
Terapia wspomagająca (np. AAC u seniorów z afazją lub otępieniem).
6. Rola logopedy w opiece geriatrycznej
Komunikacja z pacjentem z ograniczoną sprawnością poznawczą.
Edukacja rodziny i opiekunów – wspieranie komunikacji w domu i placówkach.
Etyka i empatia w pracy z osobami starszymi.
|
W cyklu 2025L:
TREŚCI PROGRAMOWE Proces starzenia się. Deficyty neurologiczne i poznawcze osób starszych. Zaburzenia głosu związane z wiekiem. Zaburzenia połykania u osób starszych. Pojęcie otępienia, przyczyny i objawy typologii zaburzeń dementywnych. Specyfika komunikowania się językowego osób w podeszłym wieku. Sytuacja psychospołeczna osób starszych. Zaburzenia słuchu oraz metody protezowania seniorów. W zakresie wiedzy student/ka zna: Umiejętności: Kompetencje społeczne Metody i kryteria oceniania: Kryteria oceny |
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza
Zna definicje i podstawowe mechanizmy procesu starzenia się.
Zna proces starzenia w aspekcie bio-psycho-społeczno-ekonomicznym.
Zna zachodzące wraz z wiekiem procesy wpływające na przebieg komunikacji językowej.
Zna i rozumie problematykę zaburzeń głosu, słuchu i przyjmowania pokarmów u osób starszych.
Umiejętności
Potrafi określić uwarunkowania oraz objawy starzenia się głosu, zaburzeń połykania u osób starszych.
Potrafi prognozować wpływ zaburzeń mowy, połykania, słuchu na funkcjonowanie społeczne osób starszych.
Kompetencje społeczne
Jest przekonany o potrzebie wielospecjalistycznej opieki nad osobami starszymi z zaburzeniami mowy i słuchu.
Wykazuje troskę o poszanowanie godności osób starszych z zaburzeniami mowy i słuchu.
Kryteria oceniania
Metody:
Wykłady interaktywne z prezentacją materiałów filmowych.
Studium przypadku – analiza kart pacjentów, planowanie terapii.
Ćwiczenia praktyczne – trening diagnozy i terapii na przykładach.
Kryteria oceny
wiedza- test z pytaniami jedno/wielokrotnego wyboru -50 % oceny końcowej
umiejętności:
1. Analiza przypadku (case study), praca pisemna/prezentacja zadaniem studenta jest analiza opis przypadku osoby w wieku senioralnym z zaburzeniami komunikacyjnymi (np. z afazją poudarową, demencją, dyzartrią), identyfikacja problemu postawienie diagnozę i zaproponowanie terapii. 15% oceny końcowej.
2. Opracowanie programu terapii / arkusza działań logopedycznych (projekt indywidualny lub zespołowy) do wybranego przypadku 15 % oceny końcowej
3. Symulacja diagnozy / terapii (warsztat lub odgrywanie ról) 10% oceny końcowej
4. Projekt edukacyjny / informacyjny (np. ulotka, plakat) dla opiekunów osób w wieku senioralnym, dotyczący wspierania komunikacji 10% oceny końcowej
Skala ocen
95-100 pkt 5.0 (ocena bardzo dobra)
85- 94 pkt 4,5 (ocena dobra plus)
75-84 pkt 4.0 (ocena dobra)
65-74 pkt. 3.5 (ocena dostateczna plus)
51-64 pkt 3.0 (ocena dostateczna)
0-50 pkt 2.0 (ocena niedostateczna)
Literatura
1. Kaczorowska-Bray K., Milewski S., Tłokiński W., (red.), 2028, Gerontologopedia, Harmonia Universalis, Gdańsk.
Borkowska, A., Jurkowski, J. (red.), 2021, Neuropsychologia starzenia się i otępień, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa:
2. Bilikiewicz, A.,2012, Psychogeriatria, PZWL, Warszawa.
3. Herzyk, A., Wieczorek, D. (red.), 2018, Afazja – aktualne podejścia diagnostyczno-terapeutyczne, Impuls, Kraków.
4. Kaczmarek, B. (red.), 2011, Komunikacja alternatywna i wspomagająca, T. 1, Impuls, Kraków.
5.Wójcik-Topór P., Krajewska M., Michalik M., (red.), 2023, Diagnoza i terapia logopedyczna pacjentów w stanie ciężkim, Harmonia Universalis, Gdańsk.
Tobiasz-Adamczyk, B., 2006, Starzenie się z godnością. Gerontologia i wyzwania starości. Kraków: WUJ.
|
W cyklu 2025L:
Literatura podstawowa |
Uwagi
|
W cyklu 2025L:
PKT ECTS 1 wykład 10 h Skala ocen 95-100 pkt 5.0 (ocena bardzo dobra) 85- 94 pkt 4,5 (ocena dobra plus) 75-84 pkt 4.0 (ocena dobra) 65-74 pkt. 3.5 (ocena dostateczna plus) 51-64 pkt 3.0 (ocena dostateczna) 0-50 pkt 2.0 (ocena niedostateczna) |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: