Outsider Art and the Modern Art World 00-0F-OAM

Konwersatorium dotyczy zjawiska Outsider Art (sztuki outsiderów), które obejmuje między innymi sztukę psychicznie chorych, samouków, sztukę zwaną naiwną oraz wiele zjawisk z pogranicza. Punktem wyjścia w prezentacji tego fenomenu jest odkrycie przez artystów współczesnych sztuki osób psychicznie chorych i outsiderów jako inspiracji dla własnej pracy i uznanie za autonomiczne zjawisko artystyczne. Od tego czasu zdobywa coraz bardziej znaczące, odrębne miejsce w kolekcjach muzealnych oraz na rynku sztuki.
W toku zajęć będą stale podkreślane związki sztuki outsiderów ze sztuką głównego nurtu, ich długo niezauważane miejsce w historii sztuki.
W trakcie trwania konwersatorium studenci poznają kilka najważniejszych kolekcji tzw. Outsider Art (m.in. kolekcja w Heidelbergu, kolekcja Jean Dubuffeta Art Brut w Lozannie, „Gugging” koło Wiednia). Zostanie przedstawionych kilku klasyków Outsider Art (takich jak Arnold Wölfli) a także postaci wybranych twórców posługujących się różnymi mediami artystycznymi z włączeniem architektury efemerycznej, rzeźby z odpadów, rzeźby kinetycznej, sztuki tkaniny, stroju, tworzenia lalek.
Zajęcia mają charakter otwarty, ich integralną częścią jest udział studentów, którzy dodają znalezione przez siebie tematy w formie prezentacji. Mogą być to zjawiska lub postaci artystów. Preferowany jest związek przedstawianego tematu z własną pracą, osobistymi doświadczeniami nietypowości, nie normatywności, kręgiem własnych zainteresowań. Poznawanie sposobów budowania i przedstawiania prezentacji jest ważnym zadaniem konwersatorium.

Konwersatorium poświęcone jest zjawisku Outsider Art (sztuki outsiderów) i jego relacjom ze sztuką współczesną. Pojęcie to obejmuje twórczość osób psychicznie chorych, samouków, artystów funkcjonujących na marginesie społecznym, dawniej określanych mianem artystów naiwnych – wszystkich, którzy tworzą poza głównym nurtem instytucjonalnego świata sztuki. Charakterystyczne dla sztuki outsiderów jest odrzucanie obowiązujących konwencji w zakresie tematów, technik i używanych materiałów, a także spontaniczny, osobisty charakter wypowiedzi.
Odkrycie sztuki osób chorych psychicznie i samouków przez artystów awangardy i surrealistów, w połączeniu z badaniami psychiatrów prowadzonymi od początku XX wieku, zapoczątkowało stopniowe włączanie tej twórczości w obieg sztuki współczesnej. W trakcie zajęć podkreślane będzieprzenikanie się sztuki outsiderów ze sztuką głównego nurtu oraz ich często niedostrzegane miejsce w historii sztuki.
Podczas spotkań studenci poznają sylwetki klasyków Outsider Art – twórców obecnych w muzeach i kolekcjach, a mimo to wciąż rzadko uwzględnianych w tradycyjnych narracjach. Omówione zostaną najważniejsze kolekcje, m.in. Kolekcja Prinzhorn w Heidelbergu, Collection de l’Art Brut w Lozannie czy ośrodek Gugging pod Wiedniem. Przybliżone zostaną także różnorodne media wykorzystywane przez artystów outsiderów: od efemerycznej architektury, poprzez rzeźby z odpadów i formy kinetyczne, po sztukę tkaniny, kostiumu i tworzenia lalek.
Zajęcia mają charakter interaktywny i nastawione są na wspólne odkrywanie „innej” historii sztuki, a także na refleksję nad biografiami i osobistymi motywacjami twórców outsiderów. Zajęcia mają charakter otwarty, integralną częścią konwersatorium będą prezentacje przygotowywane przez studentów. Uczestnicy zajęć będą zachęcani do wyboru artystek współczesnych, które w istotny sposób wpłynęły na ich artystyczne wybory i są dla nich interesujące. Tematy prezentacji mogą dotyczyć sylwetek artystek, ale też zagadnień związanych z szerokim kontekstem sztuki kobiet.

Charlotte Flint “From Art Brut to Outsider Art”. A little History of Art Beyond the (so-called) Mainstream: https://sites.barbican.org.uk/artbrut/
Zofia Czartoryska, „Sztuka outsiderów jako sztuka współczesna. Przypadek wystawy „Po co wojny są na świecie” w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie”, Magazyn Sztuki: https://magazynszum.pl/sztuka-outsiderow-jako-sztuka-wspolczesna-przypadek-wystawy-po-co-wojny-sa-na-swiecie-w-muzeum-sztuki-nowoczesnej-w-warszawie/
Aleksander Jackowski, “Sztuka zwana naiwną”, Krupski i S-ka, 1995
Ksawery Piwocki “Dziwny świat współczesnych prymitywów”, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975
Andrzej Banach “Nikifor”, Arkady, 2004
Jean Hubert Martin, “Dubuffet & L’Art Brut”, Lausanne, 2005
Daniel Wójcik, “Outsider Art”, University Press of Missisipi, 2006
Hanz Prinzhorn’s Artistry of the Mentally Ill (1922): https://publicdomainreview.org/collection/hans-prinzhorn-s-artistry-of-the-mentally-ill-1922/
Collection de L’Art Brut, Lausanne, Switzerland: https://www.artbrut.ch/en_GB/authors/the-collection-de-l-art-brut
Prinzhorn Collection Heidelberg: https://www.sammlung-prinzhorn.de/en/sammlung/kuenstlerinnen
INTUIT, Chicago, Henry Dager Room Collection: https://www.art.org/henry-darger-room-collection/
LaM Lille Museum of Outsider Art : https://www.musee-lam.fr/en/collection
Adolf Wölfli : https://www.adolfwoelfli.ch/en/translate-to-english-leben#c505
Adolf Wölfli Foundation: https://www.kunstmuseumbern.ch/en/service/about-us/foundations_0/stiftungen/adolf-woelfli-foundation-104.html
Foundation Jean Dubuffet : https://www.dubuffetfondation.com/fondation.php?menu=12&lang=en
Outsider environments in Europe: https://outsider-environments.blogspot.com

Piotr Gierowski, “Sztuka outsiderów: znak–proces–zdarzenie”, Kraków: Libron, 2023
Charlotte Flint, “From Art Brut to Outsider Art”. A little History of Art Beyond the (so-called) Mainstream: https://sites.barbican.org.uk/artbrut/
Zofia Czartoryska, „Sztuka outsiderów jako sztuka współczesna. Przypadek wystawy „Po co wojny są na świecie” w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie”, Magazyn Sztuki: https://magazynszum.pl/sztuka-outsiderow-jako-sztuka-wspolczesna-przypadek-wystawy-po-co-wojny-sa-na-swiecie-w-muzeum-sztuki-nowoczesnej-w-warszawie/
Aleksander Jackowski, “Sztuka zwana naiwną”, Krupski i S-ka, 1995
Ksawery Piwocki “Dziwny świat współczesnych prymitywów”, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975
Andrzej Banach “Nikifor”, Arkady, 2004
Jean Hubert Martin, “Dubuffet & L’Art Brut”, Lausanne, 2005
Daniel Wójcik, “Outsider Art”, University Press of Missisipi, 2006
Hanz Prinzhorn’s Artistry of the Mentally Ill (1922): https://publicdomainreview.org/collection/hans-prinzhorn-s-artistry-of-the-mentally-ill-1922/
Collection de L’Art Brut, Lausanne, Switzerland: https://www.artbrut.ch/en_GB/authors/the-collection-de-l-art-brut
Prinzhorn Collection Heidelberg: https://www.sammlung-prinzhorn.de/en/sammlung/kuenstlerinnen
INTUIT, Chicago, Henry Dager Room Collection: https://www.art.org/henry-darger-room-collection/
LaM Lille Museum of Outsider Art : https://www.musee-lam.fr/en/collection
Adolf Wölfli : https://www.adolfwoelfli.ch/en/translate-to-english-leben#c505
Adolf Wölfli Foundation: https://www.kunstmuseumbern.ch/en/service/about-us/foundations_0/stiftungen/adolf-woelfli-foundation-104.html
Foundation Jean Dubuffet : https://www.dubuffetfondation.com/fondation.php?menu=12&lang=en
Outsider environments in Europe: https://outsider-environments.blogspot.com

Metody dydaktyczne:
konwersatorium w języku obcym. Zajęcia mają charakter otwarty, ich integralną częścią jest udział studentów, którzy dodają znalezione przez siebie tematy w formie prezentacji.
Po każdych zajęciach studenci otrzymują dodatkowe materiały źródłowe rozwijające omawiany temat (materiały ilustracyjne, filmy do oglądania i artykuły do czytania online) zamieszczane na stronie grupy w MS Teams. Do dyspozycji mają też pliki prezentacji z wykładu.

Nakład pracy studenta:
godziny kontaktowe – 30 godz.
przygotowanie do zajęć, lektury – 20 godz.
oglądanie filmów, słuchanie wywiadów dostępnych online – 20 godz.
przygotowanie prezentacji w konsultacji z prowadzącym – 30 godz.

Metody dydaktyczne:
konwersatorium w języku obcym. Zajęcia mają charakter otwarty, ich integralną częścią jest udział studentów, którzy dodają znalezione przez siebie tematy w formie prezentacji.
Po każdych zajęciach studenci otrzymują dodatkowe materiały źródłowe rozwijające omawiany temat (materiały ilustracyjne, filmy do oglądania i artykuły do czytania online) zamieszczane na stronie grupy w MS Teams. Do dyspozycji mają też pliki prezentacji z wykładu.

Nakład pracy studenta:
godziny kontaktowe – 30 godz.
przygotowanie do zajęć, lektury – 20 godz.
oglądanie filmów, słuchanie wywiadów dostępnych online – 20 godz.
przygotowanie prezentacji w konsultacji z prowadzącym – 30 godz.

ECTS: 4